بني آدم اعضاي يكديگرند                         كه در آفرينش ز يك گوهرند

چه عضوي بدرد آورد روزگار                      دگر عضوها را نماند قرار

 

 نکته هایبراي زندگي  بهتر                                                                                 . بيشتر چيزهايي كه در زندگي شما وجود دارد و برايتان لذت بخش نيستند، مي توانند به دست خود شما از بين بروند. به طور مثال، اگر از شغل خود راضي نيستيد فقط نياز به تلاش و پشتكار داريد تا با شايسته كردن خود شغل بهتري به دست آوريد و يا اگر از چاقي خود رنج مي بريد، كافي است كمي همت كنيد.

 . در زندگي نقش يك قرباني را بازي نكنيد يا سعي نكنيد با يادآوري تجربه هاي تلخ گذشته براي خود بهانه بسازيد. اين كار فقط تضمين مي كند كه يأس، عدم پيشرفت و عدم موفقيت در انتظار شما است.

  .ديگران را مقصر عدم موفقيت خود قلمداد نكنيد. زندگي مال شما است، پس خودتان هستيد كه دوباره و دوباره مي توانيد آن را بسازيد.

 . هر فكري مي كنيد و هر تصميمي مي گيريد، پيامدهايي را برايتان به دنبال خواهد داشت. اگر مثبت فكر كنيد، نتيجه مثبت مي گيريد و اگر به دنبال افكار منفي باشيد، نتيجه تان هم منفي خواهد شد.

. علت بروز وقايع ناخوشايند در زندگي را پيدا كنيد يا سري به تجربه هاي پيشين خود بيندازيد تا ببينيد عيب كار از كجا بوده است.

. هيچگاه از تغيير نترسيد. گاهي اوقات تغييرات نقش مهمي در زندگي تان خواهند داشت و علي رغم انتظارتان عمل خواهد كرد.

. واقع نگر باشيد. خود، زندگي و دنياي اطرافتان را آن گونه كه هست بشناسيد، نه آن گونه كه خودتان مي خواهيد.

. با .خودتان صادق باشيد و اگر مي دانيد كاري باعث موفقيتتان نمي شود آن را از زندگي خود خارج كنيد و به جاي بهانه آوردن از همين حالا دست به كار شويد.

 . درست و با دقت تصميم گيري كنيد.

 . به خاطر داشته باشيد عملكردهاي شماست كه داستان زندگي تان را مي نويسد.

. فكرها، آرزوها، هدف ها و تصميمات خود را به عملكردهاي معنادار، هدفمند و سازنده ترجمه كنيد.

. خودتان را براساس نتايجي كه مي گيريد ارزيابي كنيد، نه فقط براساس حرف ها.

 . درد خود را بشناسيد تا هرچه سريع تر خود را از مهلكه مسبب بروز آن درد خلاص كنيد. به اين نكته واقف باشيد كه همين درد مي تواند انگيزه اي براي بروز يك تغيير در زندگي شما باشد.

هيچگاه از ياد خدا غافل نشويد و در لحظه لحظه زندگي به او توكل كنيد.[ و من يتوکل علي الله فهو حسبه(طلاق-3) ]

 . گاهي ريسك كردن در زندگي باعث موفقيت مي شود. اگر خردمندانه و با درايت ريسك كنيد، پيروزي از آن شما است. اگرچه ريسك كردن در ابتداي امر دلهره آور و ترسناك است، اما ارزش آن را دارد. توجه داشته باشيد كه براي اين كار ممكن است مجبور باشيد خيلي از چيزهاي آشنا و عادت ها و راحتي هاي خود را كنار بگذاريد.

. فيلترهايي كه جلوي چشم شما را گرفته اند تا دنيا را زيبا نبينيد، دور بيندازيد.

 . شما دنيا را آن گونه كه مي بينيد؛ مي شناسيد و تجربه مي كنيد. اين شما هستيد كه مي توانيد انتخاب كنيد كه چگونه به دنيا بنگريد و آن را تجربه كنيد. اين قدرت انتخاب در هر مرحله از زندگي همراه شماست.

 . عواملي را كه بر نگاه شما به دنيا اثر مي گذارند بشناسيد و در صورت منفي بودن، آنها را تغيير دهيد و مثبت كنيد. اگر از دريچه تجربيات تلخ گذشته به دنيا نگاه مي كنيد، بدانيد كه داريد حال و آينده خود را بر اساس همان تجربيات مي سازيد.

     . شما مدير زندگي خود هستيد. آن را براساس بهترين استانداردهاي مديريت هدايت كنيد تا نتيجه خوبي بگيريد. موفقيت را سرلوحه تدوين برنامه هاي مديريتي خود قرار دهيد.

 . اگر از خود توقع زيادي نداشته باشيد، سال ها در همان پله اي كه هستيد درجا مي زنيد. پس به اهداف بلند فكر كنيد. اما به اين نكته هم توجه داشته باشيد كه هرگز از مرز واقع نگري خارج نشويد.

 . ما خودمان هستيم كه به اطرافيانمان ياد مي دهيم چه رفتاري با ما داشته باشند. رفتارهاي محترمانه يا بي ادبانه از سوي اطرافيان، همه بازتاب شخصيتي است كه ما از خودمان براي آنها ترسيم كرده ايم.

 . محدوديت ها و قوانيني را كه افراد حين برخورد با شما ملزم به رعايت آن هستند به آنها ياد دهيد. البته اين به معناي آن نيست كه مستقيم حرف هايتان را بيان كنيد، بلكه مي توانيد با رعايت نكاتي ظريف، در بطن اعمال و گفتارتان آنها را از مسئوليتشان در قبال شما آگاه نماييد. براي خود احترام بسياري قائل شويد تا ديگران نيز از شما تبعيت كنند. كسي كه به خود ارزش نمي دهد نبايد توقع رفتار ارزشمندي از جانب ديگران داشته باشد.

. برخي اوقات لازم است كه به ديگران گوشزد كنيد رفتار شايسته اي نداشته اند. اين كار راهي مناسب براي پيشگيري از تكرار دوباره چنين امري در آينده است.

 . براي «بخشش» ارزش بسياري قائل شويد. همانطوركه گذشتگان گفته اند: در عفو لذتي است كه در انتقام نيست. به اين فكر كنيد كه با انتقام فقط فكر و روح خود را بي جهت آزرده كرده ايد و افكاري را كه به سلامت روحتان آسيب مي رساند در خود پرورانده ايد. مهم نيست آن فرد چه فكري در مورد شما مي كند، شما بخشش را صرفاً براي آرامش و سلامت خودتان انجام دهيد.

 .  قدرت كنترل عصبانيت خود را داشته باشيد. راه هايي به كار بريد تا در صورت بروز عصبانيت رفتار ناشايسته اي از خود بروز ندهيد.

 .  به خاطر بسپاريد كه نفرت، حسادت و خشم ؛ مخرب وجود آدمي هستند و روح و قلب فردي را كه آنها را در وجودش نگهداري مي كند ذره ذره نابود مي كنند. احساسات زشت، چهره زشتي به شما مي بخشند. اين احساسات نه تنها بر روح شما اثر مي گذارند، بلكه عواقبي همچون اختلال در خواب، سردرد، كمردرد  و حتي سكته قلبي را نيز به شما تقديم مي كنند.

. در زندگي به آن چيزي مي رسيد كه هميشه به آن فكر مي كنيد. و آن چيزي را به دست مي آوريد كه همواره طلب كرده ايد.

1. . مهمترين نكته اين كه: هيچگاه از ياد خدا غافل نشويد و در لحظه لحظه زندگي به او توكل كنيد.

 

 وجین: عمل حذف کردن یا جابجا کردن نسخهﻫﺎی زائد کتابها و موادی است که به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند یا به کلی قابل استفاده نیستند.

 

 مبادله: قراردادی که طبق آن کتابخانهﺍی منابع خود را به کتابخانه، مؤسسه یا انجمن دیگر ارسال می دارد و در مقابل منابع آن کتابخانه یا مؤسسه را دریافت می کند یا نسخهﻫﺎی تکراری خود را به کتابخانه دیگر می فرستند و در مقابل نسخهﻫﺎی دیگری از آنها دریافت می دارد.

 ویرایش: اگر نویسنده اصلی و یا شخص دیگری در متن منبع تغییراتی بدهد و منبع به چاپ برسد (حتی اگر در متن دست برده نشود) ویرایش نامیده می شود (حتی اگر در قطع، صحافی، تصاویر و غیره کتاب نیز تغییراتی داده شود ویرایش جدید تلقی می شود).

مزاياي سواد اطلاعاتي

 

نويسنده : فرض الله عزيزي

سواد اطلاعاتي چيست؟
        اصطلاح سواد اطلاعاتي بعضي اوقات ترجيحا به عنوان اطلاعات مناسب و بطور عموم به عنوان توانايي دسترسي ، ارزيابي ، سازماندهي واستفاده از اطلاعات در يك تنوع از منابع تعريف شده است براي اينكه كسي داراي سواد اطلاعاتي گردد بايد چگونگي وضوح يك موضوع يا ناحيه اي از دستورالعملهاي مورد نياز را بشناسد. انتخاب اصطلاحات مناسبي را براي روشني مفهوم يا موضوع  مطابق دستورالعمل يك خط مشي جستجو انتخاب كند كه منابع مختلف اطلاعاتي و روشهاي متنوعي كه اطلاعات را سازماندهي مي نمايد فرموله كند.

 

        تسلط به سواد اطلاعاتي به معناي واقعي آن مي تواند بستر لازم براي توانمند سازي پ‍ژوهشگران را در برنامه ريزي بهتر براي مديريت فرايند پژوهش و دسترسي به اطلاعات مناسب براي هر مرحله از كار و نهايتا توليد دانش جديد بوجود آورد . ايجاد انگيزه و جرات دست زدن به فعاليتهاي پژوهشي از ديگر مزاياي سواد اطلاعاتي است و به اطمينان مي توان گفت كه بين سطح سواد اطلاعاتي در يك جامعه و ميزان رشد دانش در آن جامعه رابطه مستقيم دارد .

 

كاربرد سواد اطلاعاتي و مهارت در آن

        ايده سواد اطلاعاتي بطور گسترده به عنوان توانايي تشخيص اطلاعاتي و شناسايي ، ارزيابي و استفاده اطلاعات بصورت موثر كه در ارتباط با رشد بخش هاي آموزشي در چند سال مي باشد بيان شده است ، در حاليكه در محيط كار كارفرماها و مديران احتمالا بيشتر در مورد نياز به مهارت رايانه و فن آوري اطلاعات توجه نموده اند . به محض اينكه فن آوري اطلاعات يكپارچه و كاربر دوست مي شود احتمالا به سوالاتي در مورد اينكه افراد چگونه با هم در ارتباط متقابل بوده و كاربرد اطلاعاتي را كه فن آوري در اختيار آنها قرار مي دهد معطوف خواهد شد . در سازمانهايي كه كاربران به كشمكش با فن آوري اطلاعات ادامه مي دهند و نياز سالانه براي تصميم گيري ها ، حل مشكلات ، تحقيقات و پيشنهادات وجود دارد كارمندان به توانايي رفتار با اطلاعاتي كه به تنهايي بعنوان اهميت اوليه مي باشد نياز دارد .

 

كاربرد سواد اطلاعاتي در مهارت هاي پيشرفته

        سواد اطلاعاتي به مهارتهاي فناوري اطلاعات وابسته است . فرد باسواد از نظر فناوري اطلاعات قادر است تا رايانه ها ، نرم افزارهاي كاربردي ، پايگاههاي داده و فناوريهاي ديگر را براي انجام امور گوناگون مربوط به تحصيل ، حرفه و امور شخصي خود به كار گيرد . بنابراين افرادي مايل هستند تا به سواد اطلاعاتي دست يابند بايد مهارتهاي تكنولوژيكي مربوطه را كسب كنند .

        گزارش سال 1999 انجمن ملي اطلاعات در مورد تفاوت دو واژه فوق الذكر به شرح زير مي باشد . سواد اطلاعاتي شامل محتوا ، ارتباطات ، تجزيه و تحليل ،‌ جستجوي اطلاعات و ارزشيابي آن مي باشد در صورتي كه فناوري اطلاعات بسيار فراتر از مفهوم سواد رايانه اي است و به فهم عميق و رو به افزايش فناوري و استفاده  ماهرانه از آن مي پردازد . سواد اطلاعاتي آغازگر ، حافظ و توسعه دهنده يادگيري مادام العمراست از طريق قابليتهايي كه فناوريها فراهم كرده اند .

 

تاثيرات سواد اطلاعاتي روي نگرشهاي دانشجويي

        دانشجويي كه سواد اطلاعاتي دارد اطلاعات را به خوبي بازشناسي مي كند و به صورت مركزي با ديدگاهها و چالشهاي روزمره و حياتي برخورد مي نمايد ، اين دانشجو مي داند چه موقع اطلاعات را در ماوراي دانش شخصيش جستجو نمايد يا به چه نحو سوالات را طرح نمايد كه وي را به اطلاعات مناسب رهنمون نمايد و كجا آن اطلاعات را جستجو نمايد چنين دانشجويي مي داند چگونه تنوع منابع و قالبها را به منظور بهتر قرار دادن اطلاعات به منظور بحث در باره يك نياز خاص جستجو نمايد . او اطلاعات را بصورت انتقادي و كارآمد ارزيابي مي نمايد و از اطلاعات به طور دقيق و خلاق استفاده مي نمايد .

 

استفاده از سواد اطلاعاتي بوسيله اساتيد و مديران

        اساتيد و مديران از فناوريهاي رايانه اي و اطلاعاتي براي بهبودي نقششان در فرايند آموزش استفاده مي نمايند . در اين زمينه چندين مثال در ذيل مي آيد :

-    استفاده از ابزارهاي رايانه اي براي ثبت و نگه داري ساده و موثر اطلاعات در وظايف مديران  ، كمك به رفتارشان در اوقات فراغت براي آموزش يا توسعه شغليشان .

-    خروج از انزوا بوسيله استفاده از قابليت هايي نظير پست الكترونيكي و اينترنت براي ارتباط با همكاران ، والدين و جهان خارج .

-    افزايش فعاليتهاي توسعه شغلي بوسيله رشته هايي كه از طريق آموزش از راه دور انجام مي شود و دسترسي به تحقيقات آموزشي و دسترسي منابع كلاسي پلان هاي درسي و غيره .

 

منابع و ماخذ:

1.  فتاحي ، رحمت الله ، سواد اطلاعاتي  و بهسازي رفتار اطلاع يابي پژوهشگران : ضرورت ادغام سواد اطلاعاتي در فرايند پژوهش و توليد(http://web.um.ac.ir/~fattahi/information%20literacy.htm)

2.  بروس ، كريستين سوزان ، مترجم : حسن صياميان ، تجربيات سواد اطلاعاتي در محيط كار(1)(http://www.irandoc.ac.ir/date/e-j/vol5/siamian.htm)

3.     زماني ، عشرت ، استانداردهاي سواد اطلاعاتي(http://www.irandoc.ac.ir/etela-at/19/19-1-2-6.htm)

4.  انجمن كتابداران آموزشگاهي ، مترجم: فرض الله عزيزي ، آموزش استانداردهاي سواد اطلاعاتي به دانشجو : شاخص ها و استانداردها (http://www.farzollah.blogfa.com/8411.aspx)

 

 

کتاب ها، بوستان های دانشمندان است .حضرت علی علیه السلام

 

كتابخانه هاي ديجيتالي : توسعه ها و چالشها

 
نويسنده: R.K Sharma  and  K.R Vishwanathan
 

ترجمه: مريم صابري
دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه شهيد چمران اهواز
 

 
چكيده: كتابخانه هاي ديجيتالي كه در اينجا از آنها صحبت مي شود و تغيير كتابخانه ها از فرم سنتي به فرم ديجيتالي اجتناب ناپذير مي باشند. توسعه سيستم ها  و بدست آمدن مهارتهاي مديريتي به دقت و توجه كافي نياز دارد. تا وقتي كه ما نتوانيم به فاصله تكنولوژيكي كه بين كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته وجود دارد غلبه كنيم؛ جهاني شدن مفهوم “ ديجيتالي” امكان پذير نمي باشد.
براي غلبه بر تهديد ويروسهاي كامپيوتري و استفاده غير قانوني از آثار و منابع، اقداماتي مورد نياز است. درباره نيل به رشد “خود جوش” در زمينه كتابخانه هاي ديجيتالي به قدر كافي تأمل نشده است. بنابراين لازم است براي نگهداري و حفاظت از كتابخانه هاي ديجيتالي راههاي جديدي را براي تامين بودجه جستجو كنيم – بخصوص اينكه سرمايه گذاريهاي اوليه در زمينه كتابخانه هاي ديجيتالي در سطح بالايي باشند.

كليد واژه ها:  كتابخانه ها، تكنولوژي اطلاع رساني – اينترنت، تبادل داده هاي الكترونيكي، كشورهاي در حال توسعه، بودجه

مقدمه :
“ساموئل جانسون”[1] مي گويد: “ يك فرد براي نوشتن يك كتاب بيش از نيمي از موجودي يك كتابخانه را جستجو خواهد كرد” ( به نقل از كوهن و كوهن. 1960، 206).[2] به عبارت ديگر او مشكلات يافتن مواد و منابع را براي تحقيق و نوشتن بيان ميكند، اما از وقت و پولي كه براي دستيابي به مواد كتابخانه اي در لندن صرف مي شود ، سخني نمي گويد. او يقيناً غبطه همتايان معاصر خود را مي خورد كه در هر كجا مي توانند به تسهيلات كتابخانه اي دسترسي پيدا كنند و اين مديون مفهوم كتابخانه ديجيتالي و كاربرد آن به عنوان آخرين ابزار تكنولوژي اطلاعات مي باشد.
تعريف:
منظور ما از واژه “كتابخانه” چيست و چه فرقي با “ كتابخانه ديجيتالي” دارد؟ به طور سنتي كتابخانه محلي است كه در آن كتابها، نسخه هاي خطي، صفحات موسيقي يا ساير متون  و مواد زيبا شناختي براي استفاده ـ و نه براي فروش ـ  نگهداري مي شوند. . در واقع كتابخانه مؤسسه اي است كه براي مجموعه سازي و امانت كتاب به وجود آمده است و  افراد امكان استفاده از تسهيلات آن را دارند. در حاليكه يك كتابخانه ديجيتالي بر پايه سيستم كامپيوتري مي باشد كه به گرد آوري، ذخيره سازي، سازماندهي، جستجو و توزيع مواد ديجيتالي براي دسترسي كاربر نهايي مي پردازد. كتابخانه ديجيتالي فقط مجموعه اي از مواد الكترونيكي نمي باشد بلكه شامل يك واسطه مرورگر و احتمالاً فضا و جامعه مجازي نيز مي باشد. كتابخانه ديجيتالي به فضاي كمي نياز دارد و داده ها با جستجوي آسان از طريق شبكه هاي ارتباطي در دسترس هر كسي در هر كجاي دنيا قرار مي گيرند. كتابخانه ديجيتالي يك وجود انتزاعي نيست و با منابع و مجموعه هاي زيادي در ارتباط مي باشد.
            “دابن كرافورد”[3] مي گويد: “ به موضو.ع خاصي در زمينه اطلاعات و چگونگي ديجيتالي كردن آن، دستكاري، دستيابي، اتصال، ذخيره، حفاظت و سهيم بودن در آن با بقيه جهان خوش آمديد. ما مي توانيم كل اين مجموعه را كتابخانه ديجيتالي بناميم.” (به نقل از كائول، 1978 ، 173)[4] 
          براي رشد كتابخانه هاي ديجيتالي بايستي كارهاي زير انجام شوند: ديجيتالي كردن تمام منابع موجود در كتابخانه، ارتباط با كاربران به صورت پيوسته[5] و غير پيوسته[6]، اتصال با شبكه و دسترسي به شبكه جهاني وب[7].
            در غرب مهمترين ابتكار در زمينه كتابخانه ديجيتالي، دسترسي به نشريات به صورت تمام متن بر روي وب مي باشد. بسياري از ناشرين از طريق مبادله داده هاي الكترونيكي[8] با كتابخانه ها سروكار دارند. كتابخانه هاي سنتي كه به عنوان گنجينه هاي دانش شناخته مي شوند، اكنون به شكل “ پايگاه اطلاعاتي ” در دسترس هستند. اينترنت و وب باعث شده اند كه دانش به شكل جهاني در آيد و ارتباط و اتصال با آن به صورت بين المللي برقرار باشد.
            كتابخانه هاي ديجيتالي گسترده خواهند شد و به صورت تمام متن از هر مكان و يا هر پايگاهي قابل دسترسي خواهند بود. داده هاي ديجيتالي كپي مي شوند، ليكن در تمام اين تغييرات و تركيبات ـ كه در مورد مواد چاپي با سرعت و سهولت انجام نمي گيرد ـ نتايج در خواستي مي توانند با حداكثر سرعت و حداقل هزينه به هر گوشه دنيا فرستاده شوند.
اهداف:
اين مقاله بعضي مشكلات را در حوزه كتابخانه هاي ديجيتالي شناسايي مي كند و پيشنهاداتي را به منظور غلبه بر اين مشكلات به منظور عملكرد موثرتر كتابخانه هاي ديجيتالي ارائه مي نمايد. اين اهداف عبارتند از:
      ×        شناسايي روشهاي عملي براي غلبه بر مشكلاتي كه در راه تبديل كتابخانه هاي سنتي به ديجيتالي به وجود مي آيند.
      ×        شناخت نقش كتابخانه هاي ديجيتالي براي ايجاد دانش جهاني قابل دسترس
      ×        بررسي امكانات مشاركت خصوصي براي تامين منابع مالي و انساني
      ×        جستجوي راههايي براي ايجاد رشد بدون وقفه كتابخانه هاي ديجيتالي
 
تغيير كتابخانه هاي سنتي به كتابخانه هاي ديجيتالي:
            وقتي ما از لحاظ تاريخي در مورد رشد كتابخانه ها و بخصوص اتاقهاي مطالعه، بررسي و تحقيق مي كنيم در مي يابيم كه اين ضرورت بوده است كه آنها را پديد آورده است نه اجبار. آماري در مورد تعداد كتابخانه هاي سرتاسر دنيا وجود ندارد. اما جزئياتي از كتابخانه هاي كشورهاي پيشرفته و تعدادي از كتابخانه هاي كشورهاي در حال توسعه در دسترس است. همين حالت در مورد تعداد افرادي كه از
كتابخانه ها استفاده مي كنند و تعداد كتابها و پيايندهايي كه هر كتابخانه در طول يك دوره زماني خاص گردآوري كرده اند، تعداد كل كتابداران و كارمنداني كه در كتابخانه ها كار مي كنند، وجود دارد. به طور ذاتي كتابخانه هاي هند جزء سازمانهاي دولتي محسوب مي شوند. دولت مركزي فقط بر روي كتابخانه ها و مؤسساتي كه داراي اهميت ملي هستند، نظارت مي كند. براي قشر تحصيلكرده هند كه جمعيتي در حدود 500ميليون نفر را شامل مي شوند  ـ يك ونيم برابر جمعيت كل امريكا ـ‌ بيش از 71096 كتابخانه وجود دارد: 8267 كتابخانه دانشگاهي، 54845 كتابخانه عمومي، 1200 كتابخانه در زمينه علوم و تكنولوژي، 450 كتابخانه در زمينه علوم اجتماعي، 800 كتابخانه مربوط به شركتها و سازمانهاي دولتي، 500كتابخانه در زمينه علوم انساني و هنر، 7 كتابخانه ملي، 500 كتابخانه صنعتي و شركتهاي خصوصي (كاول، 1998 . 39،119 ص.)[9]. اما  اين تعداد به معناي عام كتابخانه محسوب نمي شوند. زيرا 90 در صد آنها صرفاً اتاق مطالعه محسوب
مي شوند. طبق يافته هاي “ چكيده آماري ايالات متحده امريكا (1999)” مجموع تعداد  كتابخانه ها در امريكا تا ابتداي سال 1997م. 37591 باب مي باشد.
ما نمي توانيم از نقش كتابداران و كارمندان پشتياني كتابخانه در ايجاد كتابخانه هاي ديجيتالي چشم پوشي كنيم. آيا اين كاركنان آموزش كافي مي بينند و آيا رهنمودهاي لازم را براي اجراي انتقال آرام از كتابخانه هاي سنتي به كتابخانه هاي ديجيتالي در يافت مي كنند؟  بررسي ورسيدگي به دانشكده ها و
مؤ سسات تريبت كننده كتابداران آتي، امري حياتي محسوب مي شود. آيا آنها براي رفع نيازهاي اضافي كتابخانه هاي ديجيتالي سرفصلها و روشهاي آموزشي متداول را در اختيار دارند؟ جواب اين سؤالات مسلماً “نه” و “ تاكنون هرگز” مي باشد. با وجود  تمام اين مشكلات طرفداران كتابخانه هاي ديجيتالي دلسرد
نمي شوند . اما آنها بايستي با سرعت  و همكاري يكديگر به رفع اين مشكل بپردازند.
            با وجود كتابخانه هاي ديجيتالي كه بر روي اينترنت و اتصالات اينترانت هستند، ما هنوز نتوانسته ايم سيستم قابل اعتمادي براي جلوگيري از ضرر و زيان ويروس هاي كامپيوتري پيدا كنيم. بنابراين نگه داشتن كتابخانه هاي سنتي با وجود كتابخانه هاي ديجيتالي كاري عاقلانه مي باشد. بخاطر اينكه فعاليتهاي كتابخانه ها بدون وقفه و مداوم انجام شود و امكانات بيشتري براي سيستم كتابخانه به وجود آيد، لازم است از هر دو سيستم ( كتابخانه هاي سنتي ـ كتابخانه هاي ديجيتالي) استفاده كنيم. 
            چون اينترنت و اينترانت هسته تمام سيستم (كتابخانه هاي ديجيتالي) محسوب مي شون، تفاوتهاي تكنولوژيكي در بين كشورههاي توسعه يافته و كشورهاي در حال توسعه ادامه خواهد داشت. بهسازي و بهبود تكنولوژي اطلاعات امري حياتي است و بايد سهم زيادي به هر كشور داده شود. بهرحال بايد براي كم كردن فاصله موجود در بين كشورهاي درحال توسعه و كشورهاي توسعه يافته  قدمهايي برداشته شود و كشورهاي در حال توسعه بايستي بدون هرگونه اتلاف وقتي به جديدترين پيشرفتها دسترسي پيدا كنند. اگر چنين فرايند مستمري مورد توجه قرار نگيرد تمام مجموعه نظام دچار آشفتگي خواهد شد.
            با ظهور كتابخانه هاي ديجيتالي، تخصص و حرفه كتابداري در حال تحول مي باشد. كتابداران و كارمندان كتابخانه ها بايستي خود را براي انتقال از دوران مديريت علمي به دوران مد يريت سيستم ها آماده كنند. اين كار ( تغيير از حوزه مديريت دانش به حوزه مديريت سيستم ها و ساختارها) تركيبي از فعاليتهاي وابسته به سيستم ها و زير سيستم هاي كامپيوتري است كه در آنجا كارهاي قراردادي جاي خود را به قالبهاي مديريتي سازماني نويني مي دهند.
            براي تغيير سيستم ها از شكل سنتي  به صورت كامپيوتري لازم است تدابيري اتخاذ شود. بعضي از نكاتي كه بايستي مورد توجه قرار گيرند عبارتنداز:
       ×           پيش بيني ترافيك در شبكه ها ـ مشخص كردن منشا و هدف ترافيك ـ انواع برنامه هايي كه از طريق شبكه قابل دسترسي هستند.
       ×          تنظيم روشهايي ( به منظور ادامه كار) چنانچه بخشي يا تمام شبكه از كار بيفتد.
 
علاوه براينكه بايستي مواد كتابخانه را به شكلي مناسب براي كامپيوتر سازماندهي كنيم، لازم است روشهاي مطمئني را براي تأمين خدمات مداوم اتخاذ نماييم. اين كار بودجه و امكانات مالي زيادي را مي طلبد كه دائماً نيز در حال  افزايش مي باشد. در مراحل اوليه كتابداران مجبور هستند كه بر موانع روانشناختي كه در مواجهه با كاربر و كاركنان پشتيباني داشتند؛ غلبه كنند. غلبه بر مشكلات ناشي از تغيير شكل تغيير شكل كتابخانه آسانتر از غلبه بر موانع روانشناختي است. ترس كاركنان فقط بخاطر جابجايي آنها نيست. بلكه آنها نگران حذف خود از خدمات كتابخانه (از دست دادن شغل شان) هستند. حل اين مشكلات از طريق آموزشهاي داخل كتابخانه اي امكان پذير است. دستور العملهاي مناسب و تعيين نقش هاي مشخص براي هر فرد نه تنها به ايجاد اعتماد به نفس در كتابداران كمك خواهد كرد بلكه  بر روي ايجاد نقش توسط كتابداران در كل فرايند توسعه و پيشرفت كتابخانه نيز تأثير مثبت خواهد گذاشت .
 
نگهداري از كتابخانه ديجيتالي مشكلتر است:
            “ آكرمن”[10]  و “فيلدينگ”[11](1995)عقيده داشتند كه كتابخانه هاي ديجيتالي حاوي مواد غير رسمي و پويايي هستند از جمله ساختارهاي نرم افزاري و بنابراين با مشكلات نگهداري بيشتري (نسبت به كتابخانه هاي سنتي) مواجهه هستند كه اين مشكلات حتي ممكن است كارايي دراز مدت آنها را مورد تهديد قرار دهد. در كتابخانه هاي سنتي - كتابخانه اي كه بر مبناي كاغذ استوار است - روشهايي براي نگهداري مواد كتابخانه وجود دارد اما تاكنون ما روشهايي براي نگهداري مواد كتابخانه ديجيتالي - كه شامل مواد غير رسمي و پويا مي باشد - نداشته ايم. مجموعه هاي سنتي با بهبود روشهاي سنتي نگهداري مي شوند. در حاليكه نگهداري مواد پويا و غير رسمي در
كتابخانه هاي ديجيتالي فقط از طريق راه حلهاي فني جديد امكان پذير مي باشد.
در يك كتابخانه سنتي كه بر پايه كاغذ استوار است كنترل قابل توجهي بر روي مجموعه صورت مي گيرد، زيرا در اينگونه كتابخانه ها روشهاي پيشرفته بسياري وجود دارد كه دسترسي به منابع كتابخانه را امكان پذير مي سازد مانند امانت، خدمات فني و قفسه بندي  منابع براي دسترسي به آنها در هر زماني. اين نوع كتابخانه ها هرگز نمي توانند محدويتهاي فعاليتهاي سنتي را كه در ارتباط با مسائل زود گذر و بي اهميت است بپذيرند و نياز به منابع اطلاعاتي بيشتري خواهند داشت.
             در كتابخانه هاي ديجيتالي لازم است مكانيسم ها و روشهاي جديدي را براي نگهداري مواد پيدا كنيم. كتابخانه هاي سنتي قلمرو محدودي دارند و مجموعه ها حد و مرز مشخصي دارند و كنترل مجموعه آسان است. در كتابخانه ديجيتالي قلمرو وسيع است و كاربر به مواد و منابع متنوعي دسترسي  داردبنابراين كنترل و نگهداري اين منابع در دراز مدت مشكل مي باشد. كتابخانه ديجيتالي نه تنها يك مجموعه فن آوري بلكه يك نهاد اجتماعي با نيازهاي درازمدت است و احتياج به نگهداري و حفاظت دارد.
 
دسترسي به دانش جهاني:
            هدف اصلي “تكنولوژي اطلاعات”[12]دسترسي به دانش جهاني است كه كتابخانه ها براي رسيدن به اين هدف نقش اصلي را ايفا مي كنند. هندبرنامه هاي جاه طلبانه اي را براي رسيدن به اين هدف در طي ده سال اجرا مي كند. هدف اينست كه در هر مدرسه، دانشگاه و بيمارستان عمومي اينترنت در دسترس باشد (گزارش برنامه پنج ساله نهم، 2002-1997، 144-100ص.)[13]. تكنولوژي اطلاعات درس اجباري درتمام رشته ها در سطح ليسانس مي باشد و تسهيلات شبكه اي براي تمام مراكز آموزش عالي اختصاص يافته است. در حال حاضر در حدود 87309 مدرسه اعم از ابتدايئ، راهنمائي و متوسطه در هند وجود دارد كه در حدود (8) ميليون دانش آموز در آنها ثبت نام
كرده اند. 226 دانشگاه، 6569دانشكده عمومي و 1354 دانشكده تخصصي در هند وجود دارد. دسترسي تمام اين مكانها به اينترنت امري دلهره آور و ترسناك  است. اين فقط مشكل هند نيست بلكه در ساير كشورهاي در حال توسعه نيز اين مشكل وجود دارد. براي كاربراني كه از كتابخانه ديجيتالي استفاده مي كنند ضروري است كه يك كامپيوتر شخصي كه به اينترنت متصل است داشته باشند. در سال 1995م. براي هر 1000نفر در هند 2/1كامپيوتر شخصي وجود داشت. طبق برنامه ريزي هاي آينده قرار است اين رقم به 2 برسد ودر چند سال آينده اين رقم به 20  كامپيوتر براي هر 1000نفر برسد. بسياري از اين كامپيوترها ممكن است به اينترنت وصل باشند. اين رقم در مقايسه با بسياري از كشورهاي در حال توسعه خيلي پائين است.
در سال 1995م. به ازاي هر 1000نفر در سوئيس 348كامپيوتر شخصي، در امريكا 328 كامپيوتر شخصي، در استراليا 276، دانمارك 269، نيوزيلند 223، هلند 201 كامپيوتر شخصي وجود داشته است. در آسيا صرفنظر از رشد اقتصادي چشمگير اخير، وضعيت اميدوار كننده نمي باشد. ژاپن بالاترين تعداد كامپيوترهاي شخصي را ـ 153 كامپيوتر به ازاي هر 1000نفر ـ دارا مي باشد و بعد از آن جمهوري كره 3/108 ، مالزي 3/37 و تايلند 6/13 كامپيوتر شخصي به ازاي هر 1000نفر دارند. اين موقعيت و ارقام در مورد تعداد كاربران اينترنت نيز چندان اميدواركننده نمي باشد. فنلاند در بالاترين مرتبه 139كاربر اينترنت به ازاي هر 1000نفر  بعد از آن ايسلند 112، نروژ 64، كانادا 2/41، هلند 8/38، امريكا38، استراليا 4/55، سوئيس 5/35 و بريتانيا 6/25كاربر اينترنت به ازاي هر 1000نفر جمعيت دارا مي باشند. در ميان كشورهاي آسيايي ژاپن 2/7كاربر اينترنت به ازاي هر 1000نفر،‌ مالزي 2 و بقيه كشورها خيلي كمتر از يك كاربر اينترنت به ازاي هر 1000نفر جمعيت خود دارند(گزارش توسعه انساني ، 1998).[14]
            چنين واقعيتي نشان خوبي براي جهاني شدن كتابخانه هاي ديجيتالي نمي باشد. برطبق برنامه Action plan to IT كه توسط دولت هند به تصويب رسيده است،   هند احتمالاً تا پايان سال 2008م. در حدود 5ميليون كاربر اينترنت خواهد داشت.
 
محدوييت هاي زباني:
            “لودوينگ ويتگن استين”[15]مي نويسد: “ محدوديت زبان من به معناي محدوديت دنياي من است.”[16]اگر اين حرف درست باشد پس تمام مواد نوشته شده به ساير زبانها براي ما غيرقابل استفاده و  دسترسي مي باشند. در حدود شش هزار زبان در دنيا وجود دارد و نزديك به 90% آنها در حال از بين رفتن مي باشند. برآورد مي شود كه بيش از نيمي از جمعيت جهان به يكي از پنج زبان زير صحبت مي كنند: چيني، انگليسي، هندي، روسي، اسپانيايي.
            در هند به تنهايي 18 زبان رسمي وجود دارد و به بيش از 1000لهجه و گويش در بيش از 608752 دهكده و روستا تكلم مي شود. آيا امكان فراهم كردن مواد و منابع از تمام اين زبانها در كتابخانه ديجيتالي وجود دارد؟ اين امر امكان پذير نيست مگر اينكه دانش جهاني و مواد و منابع كتابخانه هاي ديجيتالي به يكي از زبانهاي اصلي و  برگزيده در دنيا محدود شود. اين چالش، استراتژي را مي طلبد كه اطلاعات را به زبان خو اننده تأمين كنند. مؤسسات بين المللي بايستي در يك برنامه و با مشاركت نزديك دولتها در هر  كشور روي اين موضوع كار كنند. زبان مظهر يك فرهنگ است و نگهداري هويت امري مهم و حياتي مي باشد.
مشاركت خصوصي:     
در گذشته كتابخانه ها تحت فرمان شاهان بودند و توسط اشراف حمايت
مي شدند. با تغيير حكومتها به شكل حكومتهاي سياسي و دمكراتيك مسئوليت كتابخانه ها بر عهده دولت قرار گرفت. بخش خصوصي و بخصوص بخش تعاوني در اين كار ( مسئوليت كتابخانه ها ) هيچگونه نقشي نداشتند. كارها و فعاليتهايي كه در ارتباط با كتابخانه ها  انجام مي گرفت صرفاً در ارتباط با علايق شخصي بود و هيچگونه ارتباطي با كتابخانه ها نداشت.
            اكنون بخش خصوصي ـ بخصوص در كشورهاي توسعه يافته كه پايه واساس تجهيزات اينترنتي محسوب مي شوند ـ هم از لحاظ پشتيباني مالي و هم از لحاظ تأمين مواد نقش مهمي را ايفا مي كنند. بزرگترين تهيه كنندگان تكنولوژي كامپيوتر قادر خواهند بود كه چنين صنايعي را در كشورهاي در حال توسعه نيز به وجود آورند.
            كشورهاي در حال توسعه مي توانند براي جلب حمايت تهيه كنندگان تكنولوژي كامپيوتر، يكسري محركهايي را ارائه نمايند مانند كم كردن ماليات، كمكهاي دولتي در سرمايه گذاري و….. اين امر انگيزه كافي براي مشاركت بخش تعاوني كشورهاي توسعه يافته در توسعه و توليد كالاها ايجاد مي كند. اين به تنهايي موجب كاهش هزينه كالاهاي مورد نياز براي ايجاد كتابخانه ديجيتالي مي شود.
            هند از اين نظر اين مزيت را دارد كه به اندازه كافي تكنيسين هاي كامپيوتر و متخصصين نرم افزار در اختيار دارد. با اين وجود گرايش هايي به سمت ساير جنبه ها نيز به وجود آمده است مثلاً تأمين بدون وقفه نيروي برق يا توسعه سيستم هاي ارتباط از راه دور. نهمين برنامه دولت هند به اين دو جنبه حياتي اولويت مي دهد.
            حدود يكسال بعد از معرفي برنامه “ دانش براي همه”[17]توسط دولت هند، بيشتر مراكز تلفن عمومي در كلان شهرها مجهز به تسهيلات اينترنت شدند. هزينه به عنوان يك مانع در گسترش و بهره برداري ا ز تكنولوژي اينترنت محسوب مي شود. اما هنوز تكنولوژي اينترنت به مناطق روستايي نرسيده است. اين امر به دو دليل است: 1-  فقدان مواد و منابع به زبانهاي محلي  2- گران بودن تجهيزات اينترنتي. در اين رابطه بخش خصوصي دو نرم افزار در زمينه زبانهاي محلي منطقه هاي       Kanada و ‍Telgue  توليد كرده است. در حال حاضر در هند در حدود 210 دستگاه تلويزيون براي هر 1000نفر وجود دارد و شبكه هاي كابلي نيز در دسترس همگان
مي باشند. امكان استفاده از تلويزيونها براي دسترسي به اينترنت در دست تحقيق و بررسي است. موفقيت دراين زمينه سبب مي شود كه هر وسيله خانگي به عنوان بخشي از سيستم يك كتابخانه ديجيتالي محسوب شود. همچنين اين امر سبب
مي شود كه بخش خصوصي بتواند آسانتر در تبليغ و به كار گيري خدمات كتابخانه ديجيتالي شركت كند. دولت منطقه Tamil Nadu پيشنهاد كرده است كه 13 هزار جامعه عمومي اينترنت به منظور دسترسي آسان به تكنولوژي كامپيوتر و اينترنت در سرتاسر اني ايالت تأسيس شود.
    اين طرح با مشاركت و همكاري يك شركت تجاري هندي با شركت World Tel   در انگليس تحقق خواهد يافت. در سال آينده در حدود 1500  مركز اينترنتي در هند تأسيس خواهد گرديد. همچنين تأسيس 12000 مركز اينترنت در طي سه سال آينده در دستور كار قرار دارد. اين مراكز علاوه بر آن كه به عنوان مراكز اطلاعاتي عمل مي كنند انتظار مي رود كه در راه اندازي آنها به طور مستقيم و غير مستقيم    فرصت هاي شغلي و استخدامي براي 150 هزار نفر به وجود آيد.
 
رشد خود جوش:
كتابخانه ها بخصوص در كشورهاي در حال توسعه در وهله اول به كمك هاي مالي دولتي متكي هستند. بحران مالي بر تمامي قسمت هاي كتابخانه تأثير مي گذارد. بيشترين مشكل به خاطر افزايش هزينه كتاب و مجله در كشورهاي  توسعه يافته و كاهش ارزش پول رايج در كشورهاي
در حال توسعه در بازار جهاني است. افزايش دوره اي هزينه هاي مربوط به حمل بار مشكل تخصيص بودجه اندك را تشديد مي كند.
بيشتر كتابخانه هاي عمومي و سازماني فاقد كارمند كافي هستند. واضح است كه تكيه صرف بر روي منابع مالي دولتي نمي تواند موجب رشد خود جوش گردد. در اين شرايط ما بايستي راههايي را جستجو كنيم كه موجب ايجاد درآمد و كاهش وابستگي به منابع مالي دولت باشد. در مورد جهاني شدن اين مسأله اهميت بيشتري پيدا مي كند. بنابراين لازم است كه به اندازه كافي فكر كنيم و منابعي را براي تأمين هزينه نگهداري كتابخانه هاي ديجيتالي پيدا كنيم.
علاوه بر هزينه هايي كه از كاربران مي گيريم بايستي راههاي درآمد زاي ديگري را نير پيدا كنيم. در اين زمينه توجه كافي در پيدا كردن حوزه هاي درآمد زايي شامل تأسيس مركز بزرگ و مؤسسات وام دهنده و شركت در سهام نشده است. همچنين مشاركت در شركت هاي تجاري و مؤسسات مالي بين المللي بايستي مورد توجه قرار گيرد. براي شركت هاي تجاري بايستي ماليات وضع شود مشروط بر آنكه قسمتي از سود ناشي از اين ماليات صرف توسعه و پيشرفت
كتابخانه هاي ديجيتالي شود. مؤسسات مالي بين المللي و محلي اغلب وام هاي بدون بهره را براي تبليغ و تشويق كتابخانه هاي ديجيتالي ارائه مي كنند.
 
جلوگيري از استفاده غير مجاز:
رشد به تنهايي كافي نيست. كتابدار تمام فعاليت هاي سيستم كتابخانه را مانند يك ژنرال تأمين مي كند. دولت ها به منظور جلوگيري از سوء استفاده و دزدي اطلاعات بايستي قوانين و روشهاي مناسبي را وضع و اجرا كنند. به منظور راحتي كاربران ذي صلاح بايد سيستم هاي تصفيه كننده مورد استفاده قرار گيرند. توليد اطلاعات داراي مالكيت معنوي است (ترو،1997)[18]. حمايت از حقوق مالكيت معنوي و مطالب محرمانه دو حوزه اي هستند كه سازمان جهاني مالكيت معنوي به طور جدي با آن مواجهه مي باشد. در دسامبر سال 1996م. كنفرانس ديپلماتيك[19]دو عهدنامه منعقد كرد: عهدنامه WIPO در زمينه حق مؤلف و عهدنامه WIPO در زمينه اجرا و ضبط صدا[20].
عهدنامه حق مؤلف اولين بار در صد سال قبل در شهر برن منعقد گرديد. اين عهدنامه در زمينه انتقال اطلاعات به صورت ديجيتالي و توزيع اطلاعات متون ادبي و آثار هنري و زيباشناختي بود ـ آثار تاريخي به طور سنتي محافظت و نگهداري مي شدند. دومين عهدنامه در زمينه اجرا و ضبط صدا بود كه تطابق و هماهنگي توليدات را به منظور اولين تلاش جهاني براي جلب حمايت از بهره برداري صفحات صوتي ـ ضبط صدا، شامل مي شد. به منظور حمايت از حقوق مالكيت معنوي، “ بروس لهمان” [21] مسئول اداره پروانه ثبت اختراعات و نشانه هاي تجاري در امريكا،‌ اينگونه اظهارنظر كرده است: ما اكنون تنها در آغاز توسعه تجارت الكترونيكي بين المللي و اينترنت هستيم. نيروي بالقوه عظيمي در زمينه رشد و ايجاد تكنولوژي هاي جديد مورد استفاده قرار نگرفته است كه به صراحت مي توان گفت دليل آن ناكافي بودن حمايت هاي جهاني از حقوق معنوي است. يكي از عمده ترين تنش هاي تجارت بين المللي در زمينه مالكيت معنوي مي باشد. دليل اين امر سرقت هاي گسترده اي است كه انجام مي شود. هر فرد حقيقي در جهان به نحوي در صنعت اطلاعات درگير مي باشد چه به صورت توليد كننده و چه به صورت مصرف كننده اطلاعات. بنابراين ما بايستي يك سيستم مشروع و قانوني جهاني داشته باشيم كه از منابع الكترونيكي و ديجيتالي حمايت كند و عملكرد مناسبي را بدون فشار بازار براي ما فراهم كند.
اين امر تنها در صورتي امكان پذير است كه قوانين مالكيت معنوي مورد حمايت قرار گيرند. اما محيط جديد شبكه ديجيتالي جهاني مشكلات خاصي را براي سيستم سنتي حق تأليف به وجود آورده است. يكي از اين مشكلات مرزهاي ملي است كه در دنياي ديجيتالي بي معني
مي باشد. براي يك كشور كه ادعا مي كند كه هرگونه كنترل ملي بر روي توليدات خود دارد و يا اينكه از حقوق مالكيت معنوي آثاري كه توسط اين كشور توليد شده است حمايت مي كند، تشخيص اينكه آيا اثري از يك نويسنده در اينترنت توزيع شده است، كار مشكل و اغلب غير ممكني مي باشد.
با ظهور آنچه انقلاب صنعتي سوم خوانده مي شود مهارت و دانش منبعي قابل نگهداري مي باشد كه در دراز مدت سودمندي رقابتي دارد. در اقتصاد جهاني يك سيستم جهاني حقوق مالكيت معنوي نيز مورد نياز است. از آنجا كه كتابخانه و صنعت اطلاع رساني تنها كانالهاي توزيع اطلاعات محسوب مي شوند.، براي مقابله با تخطي هر فردي كه به عنوان كاربر محسوب مي شوند مسئوليت مشتركي را دارند.
 
 
كم كردن شكاف تكنولوژيكي:
قبول سريع تكنولوژي سريع براي موفقيت امري حياتي محسوب مي شود. ارتباط تحول الكترونيكي با پيشرفت ارتباطات ما را مجبور مي كند كه به فراتر از امروز بنگريم و براي فردا آماده شويم. تغيير مواد چاپي به شكل ديجيتالي كار مشكلي خواهد بود. در اين هزاره جديد ما بايستي فاصله بين مدارك چاپي با ديجيتالي، مدارك كتابخانه ها با دانش پايه كتابخانه ها، متخصصين IT  با متخصصين اطلاع رساني و جستجوگران با توليد كنندگان اطلات را كم كنيم.
قبول تكنولوژي يك چيز است و رشد آن چيز ديگري مي باشد. اين دو گانگي از خود موضوع است. به منظور تشويق و تبليغ ارتقاء مداوم كتابخانه هاي ديجيتالي، هر كشوري بايد كميته هماهنگ كننده اي را براي تأثير گذاشتن بر مؤسسات مختلف  ـ به خصوص افرادي كه در زمينه كامپيوتر و ارتباط از راه دور فعاليت مي كنند ـ تأسيس كند.
هند ـ بخصوص ـ به دليل اينكه تكنولوژي تمام اعصار و دوران ها را مورد استفاده قرار مي دهد، به يك تغيير شكل كامل در سياست اطلاع رساني خود به منظور هموار كردن مسير براي ايجاد كتابخانه هاي ديجيتالي، نياز دارد.
واقعيت هاي جهاني جديد در ارتباط با تكنولوژي ارتباطات، نظم سياسي و فرهنگ ها بايستي مورد توجه قرار گيرند.
شكي نيست كه تكنولوژي، تمام مردم جهان را در كنار هم قرار مي دهد. اما به طور اساسي بسياري عوامل فرهنگي مردم را تقسيم و جدا مي كند. تنش موجود در بين كشورهاي قوي و ضعيف از نظر تكنولوژي هم اكنون فشارهاي سياسي را در جهان به وجود آورده است، كه موجب به خطر افتادن نظم و صلح جهاني  در قرن 21 مي باشد.
 
يادداشتها:

[1]. Samuel Johnson
[2] . Cohen and Cohen, 1960, p.209
[3]. Dian Crawford
[4]. Kaul, 1998, P. 173 
[5]. On line 
[6]. Off line
[7]. WWW
[8]. EDI
[9]. Kaul, 1998, pp.39,119
[10] . Ackerman
[11] . Fielding
[12] . IT
[13] .
[14] . Human Development Report, 1998
[15] .  Ludwing Wittgen Stein
[16].  Hutchinson Encyclopedia, 1997, p.611
[17]  Action Plan for Knowledge for All
[18]  Throw, 1997
[19]  Diolomatic
[20]  Performances and Phonogrames
[21]  Bruse Lehman

 

بر گرفته از (كتابخانه هاي ديجيتالي : توسعه ها و چالشها)

نويسنده: R.K Sharma  and  K.R Vishwanathan
 

ترجمه: مريم صابري

سواد اطلاعاتی برای آموزش در تمام دوران زندگی

نوشته : ویکی ای هانکوک

مترجم : فرض الله عزیزی

 

        در فراسوی مهارتهای پایه خواندن ، نوشتن و علم حساب ، شهروندان و کارکنان قرن 21 به مهارتهای تحلیلی هم نیاز دارند . ابزارهای فناورانه عصر اطلاعات – شبکه های رایانه ای ، سیستم های ارتباط از راه دور و پایگاههای اطلاعاتی بصورت بی سابقه اطلاعات را تحت شعاع قرار داده اند –  تابحال ما چقدر نسبت به وجود (این ابزارها و اطلاعات) آگاهی پیدا کرده ایم و چه موقع استفاده می نمائیم از آن و چقدر در پی یافتن آن بوده ایم ؟

        سیستم های آموزشی و موسسات باید بصورت جدی با این چالشهای عصر اطلاعات  بر خورد نمایند. که آن شامل ساختار مجدد فرایند آموزشی در استفاده از اطلاعات در جهان واقعی می باشد و تغییر نقش استاد را از فراهم کننده حقایق پیش ساخته به تسهیل کنند فعال آموزشی تبدیل می نماید و از آن بعنوان متخصصین رسانه کتابداری می توان نام برد که یاوری است برای طرح ریزی برنامه دوران تحصیلی برای استفاده موثر منابع اطلاعاتی .

 

سواد اطلاعاتی

        چند سالی است که آموزشگران با تنوعی از سواد روبرو هستند که شامل چاپ ، دیداری ، محاسباتی ، فرهنگی ، رایانه ای و علمی می شود – که اهمیت آن بیشتر در آموزش کودکان احساس می شود . هر بخشی از سواد دارای فرایندی است که بوسیله آموزشگر و به آسانی محتوای منحصر به فرد را برای یک محدوده مطالعاتی می تواند طی نماید.

هر بخشی از سواد بصورت عملی باعث انزوای دیگران می شود و هر کدام واژگان مخصوص به خودش را دارد و بصورت عرفی برای مطالعه می باشد . به عبارت دیگر سواد اطلاعاتی یک ابزار مناسب است که به آموزشگران اختیارات تام می دهد که نائل شوند به یک نگرش آموزشی در یک بیس از منابع بصورت مختصردر تعریف سواد اطلاعاتی ، توانایی منحصر بفردی در نظر گرفته شده از قبیل :

1.  تعیین یک نیاز در اطلاعات

2 . مشخص کردن و قرار دادن منابع اطلاعاتی مناسب

3.  دانستن اینکه چطور نائل شویم در دسترسی به اطلاعاتی که این منابع را در بر می گیرد 4. ارزیابی کیفیت اطلاعات حصول شده

5. سازماندهی اطلاعات

6. استفاده از اطلاعات موثر(دویل ، 1992)

برنامه های سواد اطلاعاتی تشویق می کند که تغییراتی در روشهای کار استادان و آموزشگران برای زندگی و کار در یک جامعه تمرکز یافته اطلاعاتی ضروری بنظر میرسد.

 

تغییرات در آموزش و یادگیری

        دریک محیط سواد اطلاعاتی ، دانشجویان بصورت فعال تعهد کرده اند بصورت مستقیم در فعالیتهای آموزشی استادان در یک روش پیشرفته تر تحویل دستورالعملی شرکت نمایند .

 دانشجویان درگیر فعالیتهای سواد اطلاعاتی بقرار زیر شده اند :

-         جستجوی یک رشته غنی از منابع اطلاعاتی

-         ارتباط با یک فهم از محتویات

-         سوال کردن در باره محتوای

-         استفاده از محیط ، افراد و ابزار برای آموزش

-         انعکاس آموزش شخصی شان

-         ارزیابی آموزش شخصی شان

-         قبول مسئولیت برای آموزش شخصی شان

این دانشجویان احساس خوبی در باره خودشان بعنوان آموزشگران دارند و آنها در دانشکده در باره این قبیل محتویات احساس سودایی دارند .

        استادان سعی می نمایند ایجاد کنند یک محیط اطلاعاتی را برای دانشجویانشان و در مورد گفته های آموزشیشان دید می دهند این آموزش جذب می شود و این دانش پایدار می ماند . آنها مداوما انتخاب های سختی در باره برنامه های آموزشی ، موضوعهای امتحانی ، نیازشان مجموعه اولویت ها و فرایند ملاحظات و محتویات دارند.

        آنها در فراسوی کلاسهای درسیشان منابعی را جستجو می نمایند که محیط آموزش را غنی می نماید . آنها تعهد کرده اند در فعالیتهای تشریک مساعی نمایند که توسعه حرفه ایشان وتجربیات آموزشی دانشجویان غنی می نماید . آنها در جستجوی متخصصین رسانه کتابداری برای دانشکده اشان هستند بویژه بعنوان کسی که در فرایند برنامه ریزی آموزشی تشریک مساعی می نماید .

        استادان دانشجویان را در وظایف پیچیده ای که هدفدار است در فراسوی محدودیت های کلاس درس و ارزیابی انتقادی استاد در گیر می نمایند . آنها همچنین موقعیت های تشریک مساعی را برای توسعه مهارتهای اجتماعی دانشجویان و مهارتهای حل مشکل ایجاد می نماید . آنها با تنوعی از ابزارهای آموزشی آشنایی دارند که هم شامل بیس چاپی و هم الکترونیکی می باشد و آنها دانشجویانشان را به تحرک تشویق می نمایند تا به طرف کتابهای متنی بروند هنگامی که اطلاعات و مشکلات حل شده را جستجو می نمایند .

 

منابعی برای سواد اطلاعاتی

        سواد اطلاعاتی در یک محیط از منابع آموزشی پایه پیشرفت می نماید . از قبیل محیطی که دانشجویان و استادان تصمیم می گیرند در باره منابع مناسب اطلاعات و اینکه چطور به آنها دسترسی پیدا نمایند جدای از منابع چاپی که بیشتر رسمیت یافته اند – کتابهای درسی ، دایره المعارف ها ، روزنامه ها ، مجلات – آنها از منابع فناورانه از قبیل ویدئو تایپ و ویدئو دیسک ، لوح فشرده ، ابزارهای نرم افزاری و ابزارهای مدل شبیه سازی استفاده می نمایند . آنها از شبکه های رایانه ای و ارتباطاط راه دور هم برای دسترسی به داده ها و هم مشارکت در آموزش جوامع استفاده می نمایند . آنها از فناوریهای چند رسانه ای بعنوان مواد برای گردآوری داده ها و بعنوان ابزارهای تولیدی استفاده می نمایند آنها از مراکز رسانه ای کتابخانه دانشکده شان به منظور برقراری و استفاده از این چنین منابعی استفاده می نمایند .

        به علاوه برای استفاده از منابع فناورانه آموزشگران همچنین در فراسوی دیوارهای کلاسهای درسی نائل می شوند به جوامع محلیشان برای ذخیره غنی منابع و مسئولیت های اطلاعاتی که فراهم شده بوسیله مراکز اقتصادی ، آژانس های خدماتی اجتمایی ، گروههای شهروندی و کتابخانه های عمومی و دانشگاهی . این رسانه عظیم شامل شبکه تلویزیونی کابلی ، رادیو ضبط و دیگر خدمات چاپی بین المللی و ملی و الکترونیکی می شود که هنوز در پی فراهم آوری منابع غنی دیگری برای اطلاعات می باشد .

 

 

 

***

 

مزیت های سواد اطلاعاتی

برای دانشجویان

       سواد اطلاعاتی – و برنامه های آموزشی منابع پایه که آنرا پرورش می دهد – اقدامات متقابل وابستگی به اطلاعات را ایجاد می نماید بوسیله تدریس رسمی ، جایی که دانشجویان باید تکیه کنند به ستاد برای حصول به اطلاعات به این آموزش فعال نیاز دارد . دانشجویان کنترل بیشتری روی آموزششان دارند و استاد متخصص بصورت آزاد به همه چیز واقف است و نقش ایفا می نماید . هنوز استاد نقش مهمتری در تسهیل آموزش منابع پایه ای دارد که معمولا می تواند در قالب یک مقاله ، یک فایل پاورپوینت یا وجود یک شکل. در نظر گرفتن این فرایند که مهارتهای سواد اطلاعاتی کجا و چگونه نیاز است ، آنها قابل کاربردتر در هر آموزشکده ، نمایش یا جانشینی کاری هستند .

        دانشجویان سواد اطلاعاتی مشتریان موثرتری هستند در استفاده از منابع اطلاعاتی آنها برای تعیین و تشخیص بسته های اطلاعاتی در روشهای متنوعی نیاز به آموزش دارند ، که آن بسته ها شماری از فنون را برای خدمت به شماری از علاقه مندان مورد استفاده قرار می دهند وآن در برگیرنده تنوعی از پیامهای با ارزش است . دانشجویان سواد اطلاعاتی منتقدتر هستند هنگامی که تصمیماتی در باره منابعی که مورد استفاده قرار می دهند می گیرند.

 

برای شهروندان

        شهروندانی که از سواد اطلاعاتی استفاده می نمایند می دانند چطور از اطلاعات استفاده نمایند به منظور بهره بیشتر در کار و در زندگی هر روزه اشان آنها تعیین می نمایند اطلاعات سودمند را هنگامی که تصمیماتی ازقبیل کجا فعالیتهای اقتصادی انجام دهند وچگونه انجام دهند می گیرند.

        آنها قادرند ارزیابی کنند نوارهای  خبری ، سخنرانیهای سیاسی تشخیص چه وقتی آمارها کاربرد دارند برای حمایت تنها یک جنبه از یک شماره پیچیده ، سوالات سیاسی حاضر بصورت بی سابقه پیچیدگی در مشکلات بین المللی را بوجود می آورد – که مهاجرت و " فرار مغزها " بحران دارویی و وضعیت محیطی شامل این فرایند می شود . هنگامی که آمارهای اشتباه در تمامی جنبه های یک نشریه رخ می دهد و توانایی شهروندان سواد اطلاعاتی برای تشخیص اطلاعات درست مورد غفلت قرار می گیرد .

        بنابراین که آنها ممکن است تصمیم اطلاعاتی درستی اتخاذ نمایند . این شهروندان قدر ارزش وقدرت اطلاعات را می دانند . آنها معتقدند به اطلاعات به منظور نشان دادن مشکلات و سوالات در زندگیشان ، در جوامعشان و در اجتماع نیازمندند.

        آنها می فهمند که اطلاعات به دانشی  نیاز دارد که مورد تحلیل قرار گرفته شود و مورد سوال واقع شده و در ساختار وجودی دانششان وتجربیاتشان وجود داشته باشد . آنها آموزشگران را در طول دوران زندگی سازمند کرده اند . زیرا آنها می دانند چگونه آموزش ببینند .

 

برای کارکنان

        محیط کار حاضر و آینده یک نوع کارمند جدید طلب می نماید مطالعه و توانایی حسابگری بطور سادگی کافی نیستند . در محیط بازار جهانی داده ها در یک تریلیونیم ثانیه و گیگا بیت مخابره می شوند . سیل اطلاعات باید نظم گیرد ، ارزیابی شود و به کار گرفته شود و کارکنان قادر باشند گرد آوری نمایند  سنتز نمایند و ارزیابی کنند . فقدان این مهارتها در حال حاضر سالانه بیلیونها دلار از نظر ارزش اقتصادی باعث کاهش تولید ، حوادث و از نظر کیفی باعث تولید ناچیز می گردد . کارکنان باید سواد اطلاعاتی داشته باشند .

        برای کارکنان منحصر بفرد ، محیط کار یک محل بزرگ برای تغییر وابسته به تحول می شود تعدیل سریع در تغییر محیط کاری به معنی  تغییرات شغلی و دوره ای چند حالتی خواهد بود . تعهد اولیه برای آموزش بعنوان یک فرایند نه بعنوان تولید نهایی و ایفای نقش سواد اطلاعاتی در این فرایند می باشد که کارکنان را در دیدن این تغییرات بعنوان تحول نه بعنوان ضربه توانا می نماید .

 

عنوان به زبان انگلیسی :Information litracy for lifelong learning

 

نوشته شده توسط : Vicki E .Hancock

 

مترجم : فرض الله عزیزی

 

بر گرفته از سایت :

http://www.libraryinstruction.com/information-litracy.html

 

توسعه مجموعه كتابخانه در عصر الكترونيك

نوشته : ليندا اسكامبر

مترجم : فرض الله عزيزي

 مقدمه :

        امروزه فناوريهاي الكترونيكي و توسعه مجموعه دو بحث جالب در كتابداري و علوم اطلاع رساني مي باشند . در تحليل اخير ادبي چهار روش عمده در كتابداري و علوم اطلاع رساني تعيين شده است : فزوني در دسترسي مراجعه كننده به منابع اطلاعاتي گسترش يافته كامپيوتري ، استفاده كتابخانه از شبكه ها و ارتباطات ماهواره اي ، وابستگي به منابع لوح فشرده گسترش يا فته ، و كوششهايي در فعاليتهاي مديريت مجموعه (برنان ، 1991).

        بوضوح ، مديريت مجموعه يك بحث اصولي مي باشد . دماس ديدگاه موضوعيش را به اين روش بيان مي نمايد : نشر الكترونيكي مشكلاتي را درمقابل توسعه مجموعه قرار داده كه تحت عنوان ساختار نظام يافته تعريف شده و ايجاد منابع اطلاعاتي  در كتابخانه دسترسي را فراهم كرده است . زماني كه اصول توسعه مجموعه در جهان انتشارات چاپي توسعه پيدا كرد فناوريهاي نشر جديد تغيير نيافت روشهاي تصميم گيري و رهنمودهاي گزينش ويژه بصورت مهمي بايد يكي شدن قالب هاي نشر جديد را تعيين نمايد اگر چه اغلب نوشتجات مذكور ترجيحا به كتابخانه هاي تحقيقي يا دانشگاهي ، كاربردهاي محتوايي زيادي براي همه انواع كتابخانه ها دارند اما اين بردباري روي مشكلات و راه حلهاي عملي جالب براي همه كتابخانه ها تاكيد دارد.

چالشها

        چالشهاي منابع الكترونيكي وفناوريها در فرايند توسعه مجموعه زياد به چشم مي آيند . در فراسوي وظايف مشخص معیارهایی از قبيل فرايند گزينش در مقياس بزرگي در مديريت در نظر گرفته شده و معدودي از اين معیارها شامل بودجه ، سياست ، پرسنل و فناوري می باشد مقداري از اين مشكلات بزرگ عجيب به نظر نمي رسند و بصورت بنيادي و هم زمان بودجه مجموعه هاي كتابخانه بصورت ويژه در معرض خطرقرار دارند زيرا آنها بصورت مستقيم با تعداد موقعيت هاي كاركنان يا سطح خدمات به مراجعين ارتباط ندارند . (اوترو-بويس ورت ،1993) .كتابخانه هاي دانشگاهي متوجه برخورد فناوريهاي الكترونيكي در تحقيق شده اند كه شامل افزايش تقاضا براي جستجوي توانائيهاي الكترونيكي ، تقاضاهايي براي دسترسي به متن هاي علمي مي شوند .(شريوز ،1992).

        اين محدوده هاي توسعه مجموعه بنظر مي رسد در گزينش ،فراهم آوري و همكاري بين موسساتي مشكل داشته باشند . دو تم از اين مشكلات اي بحث ها را در بر مي گيرد : تغيير و ضعيت فلسفه كتابداري از مالكيت قرار گيري منابع ذخيره شده براي ايجاد دسترسي به منابع ذخيره شده الكترونيكي ، ونياز به فكر مجدد خط مشي توسعه مجموعه هم به منظور حمايت از فلسفه جديد و هم به منظور خوب مورد بحث قرار دادن انواع جديد منابع در بيس هاي روزانه .

گزينش

        يك كتاب روز آمد شده در توسعه مجموعه كه توسط ايوانز تدوين شده در بر مي گيرد يك بخش كامل مواد الكترونيكي كه او در آن ابتدا كوشش مي نمايد اهميت نيازهاي ارزيابي را در " محيط الكترونيكي " مشخص نمايد .

        اگر چه ملاك گزينش زيادي  براي منابع الكترونيكي همان ها هستند كه شامل چاپ ، منابع الكترونيكي و مشكلات خاص مي باشد .  براي مثال ، لاگارديا و بنتلي (1992) فراهم كردند فهرستي از سوالات را براي درخواست به هنگام جستجوي منابع سي دي رام . اين سوالات ارتباط دارند با ارزشهاي مديريتي و كوششهاي مديريتي ، توانايي فروشنده و سخت افزارهاي فني و نيازمنديهاي نرم افزاري . علاوه بر اين شريفز (1992) روي موضوعات مشخص يا تگ هايي كه روي ادراك كيفيت و صحت متن هاي علمي در علوم انساني بحث مي نمايد تاكيد دارد.

فراهم آوري (سفارشات)

     كاركنان بخش  فراهم آوري (سفارشات) بصورت تجربي تغييرات غالبي را براي پيشرفت فرايند خودكار ايجاد نموده اند . از شروع اتوماسيون در بخش سفارشات فعاليت ها راحتتر شدند . اصلاحات ادامه يافت و با ازدياد سيستم هاي كامل كتابداري و خدمات مشترك زماني نسبت به كاربردهاي كتابشناسي يا فروشندگان ، كار بصورت متمركز و تقليدي در آمد .

    بهرحال  غالب تغييرات راديكالي ارتباط ندارند با فناوري اما با خط مشي ارتباط دارند . اسميت و جانسن اعتقاد دارند كه نگرش در مورد كتابخانه بصورت وارونه در سراسر تاريخ چاپ بدست داده شده است : آنها پيشنهاد مي نمايند كه هيچ چيزي نبايد برتري داشته باشد در بيس طرح طولاني مدت . تنها ملاكي كه بايد در رضايتمندي مراجعه كننده در نظر گرفته شود بايك هدف سريع و تحويل موثر يا دسترسي موثر نه خصوصي باشد .

تعاون(همكاري) بين سازماني

        توسعه مجموعه تعاوني سنتي و منابع مشترك متعلق به كتابخانه ها از دهه هاي پيش بعنوان مفاهيمي براي كم كردن مشكلات عدم فضاي كافي بخصوص براي موادي كه كم مورد استفاده قرار گرفته اند شروع شده است . حالا شبكه هاي الكترونيكي تعاون بين سازماني را تسهيل نموده اند و خطوط تركيبي به عنوان تشكيلاتي خصوصي و اشتراك منابع عمل مي نمايند . زيرا ظرفيت ذخيره بالاي رسانه الكترونيكي ، فضا طولاني تر نيست نسبت به انتشار نشر براي كتابخانه ها به اين مفهوم است كه آنها بايد در دسترسي به فراهم آوري و تحويل مدرك نقش داشته باشند و مراجعين بطور مستقيم  بتوانند به اوپك ها و منابع اطلاعاتي زيادي كه در ارتباطات شبكه اينترنتي وجود دارند دسترسي پيدا نمايند (ايوانز ، 1995) .

        كراو و ساندرز (1992) متوجه شدند كه اين تغييرات در فناوري اگر چه افزايش واقعي پيدا كرده اما نياز به همكاري و ارتباطات در سازمانها احساس مي گردد . به منظور استمرار در ايجاد دسترسي فيزيكي و موثر به اسناد ، كتابخانه ها همكاري نمايند تا برطرف نمايند مشكلات مديريتي و سرمايه مناسب ، ازقبيل نقايص ارتباطي و فقدان دسترسي استاندارد و مسئوليت اشتراك منابع .

        سامرهيل در سال 1992 هشدار داد كه يك شبكه منحصر به فرد براي به اشتراك گذاشتن بوسيله پرسنل كتابخانه و تاثير بر روي  مراجعين يك مدل قرضي بين كتابخانه اي مي باشد . او پيش بيني  مي كند كه ديدگاههاي غير قابل شمارش براي منابع اطلاعاتي مشترك با شبكه هاي الكترونيكي وجود دارد .

        كتابخانه ها در باره پايگاههاي اطلاعاتي در سيستم هاي محلي و فراهم كردن دسترسي به منابع دور دست و خدمات تصميم مي گيرند .

بحث در باره چالشها

        معدودي از نويسندگان نگرشهاي جامعي در مورد توسعه مجموعه كتابخانه در عصر الكترونيك پيشنهاد نموده اند . ايوانز (1995) يك ديدگاه خوب و عالي در باره خط مشي هاي توسعه مجموعه و مديريت مالي براي كتابخانه ها دارد . داستان موفقيت اطلاعات سطح بالا مدل گزينشي جامع و توسعه يافته اي از كتايخانه مان در دهه گذشته كه بعنوان مفاهيمي براي منابع الكترونيكي در آن كتابخانه بوده است . دماس (1994) مي گويد اين مدل شامل شد تا وظيفه واحدهاي مديريتي قطع گردد و تخصص ها در منابع انتخاب شده توسعه يابد و به قالب بي توجه باشند تماس ها را در تمام اين سازمانها پيش بيني نمايند .

        كنسول منابع الكترونيكي كه انتشارات الكترونيكي را بررسي مينمايد و نقش توسعه مجموعه را بصورت مستمر تعريف مي نمايد .

        يك عنصر مهم براي يك كميته پايه مي باشد .  دو مفهوم تازه در اين مدل همان ژنرهاي اطلاعاتي است كه هم غالبهاي الكترونيكي و چاپي را و هم دسترسي مراجعين را پوشش مي دهد كه در آن درجه حمايت فناورانه براي دسترسي الكترونيكي ترجيح داده مي شود .

        كراو و ساندرز (1992) لينك اوهيو را توصيف نموده اند كه 17 كتابخانه دانشگاهي را به هم متصل نموده است و به عنوان مدلي براي توسعه مجموعه تعاوني (همكاري ) معرفي شده است . آنها مي گويند موفقيت اين پروژه به يك تعهد توافق شده بوسيله ارگانهايش بستگي دارد .

        لينك اوهيو شامل سهولت استفاده بوسيله مديران  مجموعه ، فراهم آوري منظم اطلاعات براي گزارشهاي روتين مي شود و ظرفيت جمع آوري و تحليل استفاده از داده در اثناي سيستم مشخص مي گردد .

        هفت كاركرد از قبيل توانايي تحليل مجموعه ها و ساختن طرحهاي با ارزش بويژه در نظر داشته اند تا به مديريت مجموعه كمك نمايند .

        در پايان ، از نظر مباحث مالي جدي در توسعه مجموعه ، شاد در سال 1992 طرحهاي دستوري هفت قسمتي را براي تقديمات فكر مجدد ارائه نمود : طرح ، تخصيص ، ارتباط اعضاء هيئت علمي ، توسعه مجموعه تعاوني ، ارزيابي ، سفارشات و سودمندي انتخاب اگر چه مواد مورد بحث بطور مستقيم چالشها و فناوريها جديد را نشان نمي دهند ولي آن شماري از تغييرات را بصورت فلسفي و خصوصي در دسترس قرار داده است .

 

عنوان به انگليسي :

Library collection development in an electronic age

نويسنده به انگليسي :

Linda Schamber

برگرفته از سايت :

http://library.educational.net/a5/a5-64.html

 

 

 

ارتقاء سطح کیفیت در کتابخانه ها

 

نوشته : دنیس جی . ماسترز

مترجم : فرض الله عزیزی

 

ارتقاء سطح کیفیت چیست؟

        در دهه 1950 ژاپنیها از دبلیو ادوارد دمینگ که یک آمارگر و تئوریدان مدیریت بود خواستند تا به آنها کمک کند اقتصاد پس از جنگ آنها را بوسیله انجام اصول ارتقاء سطح کیفییت بهبود بخشد . کشورژاپن بصورت دراماتیکی و تجربی اقتصادش شکوفا شد . در دهه 1980 هنگامی که ایالات متحده کاهشی در سهم بازار جهانیش در مقایسه با ژاپن داشت متخصصین متوجه برنامه ارتقاء سطح کیفیفیت کروسبی نیز در توسعه تئوریهای ارتقاء سطح کیفیت دمینگ در رابطه با تجارت شدند. جوزوف جوران و فیلیپ کروسبی نیز در توسعه تئوریهای ارتقاء سطح کیفیت مدلها وابزار کمک کردند. حالا ارتقاء سطح کیفیت در تجارت ، حکومت ، ارتش ، آموزش و در سازمانهای غیر انتفایی از جمله کتابخانه ها کاربرد دارد .(جورو و بارنارد 1993).

        ارتقاء سطح کیفیت یک سیستم مداوم برای بهبودی کار و مدیریت تمرکزیافته در نیازهای مشتریان است .(جورو و بارنارد1993 ). اجزاء کلیدی ارتقاء سطح کیفیت شامل بهبودی در کار و آموزش در حین کار ، حل مشکل تیم های کاری ، روش های آماری ، اهداف بلند مدت و تفکر و شناسایی در سیستم  ، نه افراد ، بی کفایتی ها را کاهش می دهد . کتابخانه ها می توانند از ارتقاء سطح کیفیت به سه روش سود ببرند:

1. کنار زدن حصارهای دپارتمانهای داخلی

2. تعریف جدیدی از سودمندیهای خدمات کتابداری بعنوان مشتریان داخلی (کارکنان) و مشتریان خارجی (مراجعین)

3. و رسیدن به یک وضعیت در تداوم پیشرفت (جورو و بارنارد 1993)

        کتابخانه باید روی ایجاد بهترین خدمات ممکن تاکید نماید و تمایل داشته باشد تا خدمت به مراجعینش را متحول نماید . به منظور تامین میزان خدمات نیاز به تغییرات برای ساختن احساس می شود و مدیر کتابخانه باید از خود بپرسد: بازارهای درهم برهم چه هستند ؟ مراجعین چرا به این مکان وارد می شوند ؟ من چطور می توانم متوجه بازده کتابخانه ام گردم ؟ چطور ما می توانیم در حال حاضر به مراجعین که امروزه وجود دارند خدمت نمائیم ؟ (ارتقاء سطح کیفیت ،1995).ابتدا در باره مشتری اطلاعات کسب کنیم ، سپس مشکلاتشان را حل نمائیم .

 

14 قدم تا ارتقاء سطح کیفیت

        مبتنی بر اثر آقای دمینگ و والتن در سال 1986 مدیران ژاپنی و دیگران 14 قدم را برای مدیران طرح ریزی نمودند که در آن هر نو سازمانی می تواند نیاز به برنامه ارتقاء سطح کیفیت را احساس نماید :

1 ایجاد تداوم هدفی برای بهبودی تولید و خدمت . هدف نیاز به ابداعات ، سرمایه گذاری در تحقیق و آموزش استمرار بهبودی تولید و خدمت نگه داری از ابزار و وسایل ، اثاثیه  و لوازم نصبی وکمک های جدید برای تولیدات .

2. پذیرش فلسفه جدید . مدیریت باید تحمل کند دگرگونی و شروع را به منظور معتقد شدن به تولیدات و خدمات کیفی .

3. توقف وابسته شدن به بازرسی تولیدات و خدمات فقط به اندازه ای برای قادر شدن در شناسایی روشهایی برای انجام فرایند .

4 . در پایان عمل برچسب قیمت گذاری برای آگاهی تجاری کالاهایی که قیمت های پایینی دارند همیشه بالاترین کیفیت را ندارند ، انتخاب یک بیس ذخیره شده روی پیشینه بهبودی و سپس ایجاد وقبول بلند مدت آن.

5 . پیشرفت مداوم و جاویدان سیستم تولید و خدمات .پیشرفت تلاشی یکباره نیست ، مدیریت ارتباط دارد با هدایت کردن سازمان در عمل بهبودی مداوم در کیفیت و تولید .

6. آموزش و بازآموزی در سازمان . کارگران نیاز دارند بدانند چطور انجام دهند حرفه اشان  را بطور صحیح حتی اگر چه آنها نیاز دارند به آموزش مهارتهای جدید .

7 . رهبری در سازمان . رهبری شغل مدیریتی است . مدیران بطور مرتبط کشف می نمایند موانعی که پیشگیری می نماید کارکنان را ازتکبر در اینکه چه چیزی آنها انجام می دهند . این کارکنان این موانع را خواهند شناخت .

8 . غلبه بر ترس . افراد اغلب می ترسند تلافی کنند موجهای ایجاد شده را در محیط کاری . مدیران نیاز دارند ایجاد نمایند محیطی که کارگران بتوانند اظهار نظر نمایند و بحث نمایند با اطمینان .

9 . از بین بردن موانع بین کارکنان نواحی . مدیران باید تیم کاری را بوسیله کمک به کارکنان نواحی مختلف / دپارتمانهای کاری با یکدیگر ارتقاء دهند مواظب باشند تا ارتباطات داخلی متعلق به دپارتمانهایی که دلگرم می نماید تصمیم گیری کیفی عالی را .

10 . حذف شعارها ، نصایح ، و نشان ها برای نیروی کاری . استفاده از شعارها به تنهایی ، بدون باز جویی صورت گیرد در فرایندهایی از نیروی کاری که می تواند اهانت امیز باشد برای کارگران زیرا آنها می فهمند که کار بهتری می تواند انجام گیرد . مدیران نیاز دارند یادگیرند راههای درستی برای ارتقاء افراد در سازمانشان .

11 . حذف سهمیه های معدود . سهمیه ها کیفیت کار را زیاد پایین می آورد در هر شرایطی ، کارگران نیاز دارند تا انعطاف داشته باشند با مراجعین در سطوح خدماتی که مشتریان نیاز دارند .

12 . شکستن حصارهای غرور و تکبر و رسیدن بر مهارت و استادی . بر پایی بزرگداشت برای کارگران و باز خورد در باره اینکه آنها چطور کارشان را انجام می دهند .

13 . موسسه یک برنامه قوی آموزشی و باز آموزی در نظر گیرد . با شرایط ارتقاء شغلی ، توصیفات شغلی که در آن تغییراتی حاصل خواهد شد . در نتیجه مستخدمین نیاز به آموزش و باز آموزی دارند بنابراین آنها در ارتباطات شغلی و مسئولیت های شغلی موفق خواهند شد .

14 . در انجا تغییرشکل (دگردیسی) . مدیریت باید کار نماید بعنوان تیمی که 13 قدم قبلی را انجام می دهد .

 

چگونه کتابخانه ها خدمات را با ارتقاء سطح کیفیت انجام می دهند :

        کتابخانه های زیادی ارتقاء سطح کیفی را به صورت موفقیت آمیز انجام داده اند . کتابخانه کالج هاروارد ایجاد  نمود یک وظیفه قوی را که نوشته شده بو در بیانیه دیداری کتابخانه و در نظرگرفت تغییراتی که باید به منظور توسعه فرهنگ سازمانی جدید انجام می شد که در آن تغییرات طبیعی و وظایف کارمندی و مسئولیت ها در یک دوره فراگیر از تغییرات مشخص شده است . با کمک مشاورین کتابخانه هاروارد اطلاعاتی در مورد ارتقاء سطح کیفیت کسب نمود و اصول عالی خدماتی تیم کاری ، آموزش مداوم و ایجاد مهارت ، فرایند تاکیدات روی سیستمها را پیدا کرد .

        همچنین پیشرفت مداوم و همکاری در اثنای مرزهایی که بتواند کمک کند به آنها که بسازند تغییراتی که نیاز دارند .

        کتابخانه های دانشگاهی ایالت اورگان همچنین تصمیم گرفتند ارتقاء سطح کیفیت را آزمایش کنند . دو تیم کوچک ، تیم طبقه بندی (قفسه بندی) از واحد نگهداری قفسه و تیم اسناد از واحد انتشارات حکومتی با همکاری افراد ترقی خواه روی آن کار کردند . هر تیم بررسی کرد مراجعین و کارکنان را و دریافت که مقداری از انتشارات بصورت انتقادی  و توسط کارکنان ملاحظه شده و توسط مشتریان (مراجعین ) مورد نقد قرار نگرفته و بهرحال نیاز به تفکر مجددی در اصطلاحات ارتقاء سطح کیفیت احساس گردید  تیم قفسه بندی که می خواست مشکل پس افت قفسه بندی در نشان دهد ، دریافت که قفسه بندهایی که به تنهایی روی طبقه ها کار کرده اند بصورت ایزوله و نمدمالی شده هیچ تغییر یا جهشی در پیشرفت ایجاد ننموده اند استفاده از این اطلاعات باعث شد تا این تیم تدبیری بیندیشد و برای قفسه بندهایی که کار می کنند در گروههای کوچک طرح ریزی نمایند و طبقه را واگذار نمایند .

        در نتیجه افزایش در مراقبتهای گروهی انجام شد که باعث جریان جزرومدی در قفسه ها ایجاد شد و پس افت کمتری مشاهده گردید (باتچر 1993).

        سیرکین (1993) چندین روش را پیشنهاد می نماید که کتابخانه ممکن است استفاده نماید از اصول ارتقاء سطح کیفیت برای افزایش خدمات کتابخانه ای:

- ایجاد بروشورهای خدماتی و کیت های اطلاعاتی

- هدایت نمودن مراجعین در بررسی خدمات کتابخانه ای

- بهبودی نشانه ها به طور عموم و بصورت گروهی

- تغییر ساعتهای عملیاتی یا کاری

- ایجاد راحتتر برگشت مواد و منابع کتابخانه

- ساده کردن فرایند امانت گیری مواد

- استفاده قابل انعطاف در چیدن کارکنان در بخشهای مختلف کتابخانه

- همکاری با حکومت محلی

- درخواست کاتالوگ تولیدات فروشندگان

- دادن دیدگاه کامل و جدیدی به کارکنان

- ایجاد گروههای مشاوره در کتابخانه

- بهبودی قسمتهای فیزیکی کتابخانه

- پیگیری کردن انتقادات وشکایات

- توسعه یک برنامه توسعه فعال

- عمومیت بخشیدن به خدمات جدید و تغییر یافته

- توسعه مواد آموزشی برای مراجعین و کارکنان

- نشان دادن خدمات برای گروههای خاص

- پیشنهاد تحویل مدرک بصورت الکترونیکی

- پیگیری بخشنامه ها و بیانیه ها

- خوشرویی

 

چالشهای بالقوه

        زمانیکه ارتقاء سطح کیفیت بوضوح جنبه های مثبتی دارد ، پیچیدگی آن می تواند چالشهای بالقوه و خوبی داشته باشد .

جورو و بارنارد(1993) چهار مانع را برای قبول ارتقاء سطح کیفیت در کتابخانه ها مشخص نمودند :

1. واژگان:ایراداتی  به اصطلاحات از قبیل " سطح " ، "کیفیت" ، "ارتقاء " که دلالت دارد بر استانداردهای عالی که غالبا احساس نشده اند وارد شده است .

2 . تعهد:ارتقاء سطح کیفیت چند سالی است بصورت پیچیده و مورد نیاز بوسیله مدیران کتابخانه و بصورت ضروری بکار گرفته شده است .

3 . فرایند:فرهنگمان وسائلی را فراهم کرده که ما را بی حوصله می کند و ما سعی می نمائیم مشکلات را سریعا حل کنیم که فرایند ارتقاء  سطح کیفیت نتیجه معکوس دارد .

4 . حرفه ای:کارکنان حرفه ای می توانند مقاومت نمایند در مقابل  دو راهی خدمات و اعمالشان که آنها چه دریافتی از هوسهای یک نواخت مشتری دارند . "سیرکین (1993) همچنین متوجه شد که ممکن نیست تقاضا های هر شخصی رضایتبخش باشد ، انتخاب ها نیازمند به انجام شدن می باشند .

 

خلاصه:

        کتابخانه ها مکانهای ایده آلی هستند بر پیچیدگی ارتقاء سطح کیفیت .آنها سازمانهای خدماتی هستند که اهدا شده اند به مشتریان و مراجعینشان بوسیله فرموله کردن یک طرح خط مشی و بدنبال آن با یک تعهد برای بهبودی کیفی و مداوم ، مدیران کتابخانه می توانند انتقال و بهبود بخشند سازمانهایشان را . ریگس (1992) خلاصه کرد اصول یادداشتیش را در باره ارتقاء سطح کیفیت که شامل موارد زیر می باشد:

1 . ارتقاء با کیفیت :تصمیم گیریهای کتابخانه ای بعد از تحلیل های داده ای استنباط شده با ابزارهایی از قبیل چک شیت ها (ورقه های رسیدگی)، هیستوگرام ، و نمودارهای پارتو.

2 . حذف دوبازه کاری:کار کتابخانه اغلب کاریست ضروری – که بسادگی و بصورت مطمئن آنرا برای اولین بار باید انجام داد.

3 . احترام به فراد و ایده ها :کارکنان منابع ارزشمندی برای کتابخانه ها هستند و آنها باید تشویق شوند تا نشان دهند از مدیریت نمی ترسند .

4 . اختیار دادن به افراد:اعتماد به کارکنان کتابخانه برای عمل به وظیفه  و دادن مسئولیت مناسب به آنها برای تصمیم گیری های که می تواند بهبود بخشد  کیفیت  کاری که آنها انجام می دهند . در نهایت به خاطر آوردن این نکته که ارتقاء سطح کیفیت " تنگنای سریعی " نیست . که این پیچیدگی در انجام ارتقاء سطح کیفیت (تنگنا) نیازمند یک دوره دو تا سه ساله می باشد.

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ