عکس

سيمرغ

سيمرغ يک نرم افزار مديريت پايگاههاى اطلاعاتى متنى است. در اين نرم افزار مى توان هرگونه اطلاعات متنى را ذخيره، بازيابى و پردازش کرد. يکى از جاهايى که بيشترين منابع اطلاعاتى را در خود جاى داده اند کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانى هستند. اين مراکز براى مديريت منابع و مدارک خود نياز به نرم افزارى دارند که مشخصات کتابها، نشريات، اسناد و هرگونه مدارک ديگر خود را در آن وارد کرده و سپس از اين نرم افزار هم در کارهاى جارى کتابخانه (خدمات فني) استفاده کنند و هم به اطلاع رسانى و ارائه اطلاعات مورد نياز محققين و کاربران بپردازند. نرم افزار سيمرغ براى کمک به اين مراکز توليد شده است. با اين حال اگرچه بيشترين کاربرد اين نرم افزار در کتابخانه ها و مراکز اسناد است و براى همين کار نيز بهينه شده است، اما اشتباه است که آن را منحصر و مختص به کتابخانه ها بدانيم زيرا که تعربف پذير (Definable) بودن سيمرغ، اين امکان را ايجاد کرده که انواع ديگرى از بانکهاى اطلاعاتى متنى توسط اين سيستم طراحى و راهبرى شود.

مراکز ميزبان سيمرغ از اين پس قادر خواهند بود با قرار دادن پايگاههاى اطلاعاتى خود در سايت مرکز يا سازمان خود، ‌از اين طريق منابع اطلاعاتى خود را در شبکه جهانى اينترنت معرفى کنند و به اطلاع رسانى در عرصه جهانى بپردازند. علاوه براين، طراحى مدرن سيمرغ با بهره گيرى از تکنولوژى XML اين امکان را به کاربر مى دهد که برخلاف نرم افزارهاى نسل قديم که تنها يک مرکز را در اختيار کاربر قرار مى داد،‌ همزمان در چند مرکز يا تمامى مراکز داراى سيمرغ به جستجوى منابع اطلاعاتى بپردازد. به عبارت ديگر با استفاده از سيمرغ، روياى به هم پيوستن کتابخانه ها بتدريج به حقيقت مى پيوندد و مفهومى بنام شبکه کتابخانه ها به واقعيت نزديک مى شود.

شايان ذکر است که امکانات جديد اين نرم افزار قابليت مديريت اطلاعات چندرسانه اى (متن، صدا، تصوير، فيلم)(Multi Media) را ايجاد کرده و دامنه اطلاعات را از اطلاعات کتابشناختى متنى به سمت اطلاعات اصلى و واقعى گسترش داده است. لذا در حال حاضر کتابخانه ها مى توانند با استفاده از بانکهاى اطلاعاتى طراحى شده در سيمرغ،‌ امکان دسترسى به متن کامل (Full Text) و ديگر مشخصات چندرسانه اى مقالات و اسناد را به پژوهشگران و جستجوکنندگان بدهند. اين امکان گامى است در جهت تشکيل کتابخانه هاى ديجيتال (Digital Libraries) که البته سيمرغ هنوز در آغاز اين راه قرار دارد.

انواع پيکره بندی سيمرغ در محيط شبکه

با توجه به پياده سازى ساختار کارگزار - مشترى (Client/Server) در نرم افزار سيمرغ ، اين نرم افزار از سه بخش اصلى تشکيل شده است که عبارتند از :

• سرور سيمرغ
• سرويس دهنده اينترنتى سيمرغ
• نرم افزار کاربر سيمرغ

در هر مرکز اطلاع رسانى براى استفاده از سيمرغ دو بخش سرور سيمرغ و سرويس دهنده اينترنتى سيمرغ يک بار نصب و پيکره بندى مى شوند. در بخش سرور سيمرغ تمام پردازشها و مکانيزمهاى لازم براى مديريت پايگاهها و ذخيره و بازيابى اطلاعات پياده سازى شده است. سرويس دهنده اينترنتى سيمرغ به عنوان مکملى براى استفاده کاربران اينترنتى يا اينترانتى از سرور سيمرغ طراحى شده و مى توان آن را به عنوان واسطى براى ارتباط بين نرم افزار کاربر سيمرغ با سرور سيمرغ از طريق اينترنت يا اينترانت دانست. در انتها مسئولين و استفاده کنندگان سيمرغ براى بهره گيرى از مزاياى موجود در سرور سيمرغ، بايد از نرم افزار کاربر سيمرغ استفاده نمايند. يعنى تمام اعمال تعريف و مديريت پايگاههاى اطلاعاتى، ورود، تدوين، جستجو و نمايش اطلاعات و .... بوسيله نرم افزار کاربر سيمرغ انجام مى شود.در ادامه به بررسى اجمالى مشخصات هر يک از بخشهاى سيمرغ مى پردازيم.

پيکره‌بندى سيمرغ در محيط شبکه داراى سه ساختار اصلى مى‌باشد :

• سيستم امانات تک استفاده کننده -استفاده از يک سرور Windows 2000/2003
• سيستم امانات تک استفاده کننده -استفاده از دو سرور Windows 2000/2003
• سيستم امانات چند استفاده کننده -استفاده از دو سرور Windows 2000/2003
• سيستم امانات چند استفاده کننده -استفاده از سرورهای Windows 2000/2003

براى دريافت اطلاعات کامل درباره پيکره‌بندى شبکه در سيمرغ اينجا کليک کنيد.

درباره نوسا

شرکت نرم‌افزار و سخت‌افزار ايران (نوسا) در سال ١٣٦٧ با مشارکت ٤ سهامدار و با هدف فعاليت در زمينه نرم‌افزار و سخت‌افزار بنيان گذاشته شد.

با توجه به نوع فعاليت شرکت نوسا در زمينه توليد بسته‌هاى نرم‌افزارى مالى (حسابدارى، حقوق و دستمزد، انبار و اموال) و نرم‌افزارهاى اتوماسيون کتابخانه‌ها و مراکز اسناد (سيستم مديريت بانک‌هاى اطلاعاتى و سيستم امانات) و نوع خدماتى که به مشتريان خود ارائه مى‌دهد، اين شرکت از بخش‌هاى زير تشکيل شده است.

• طراحى و توليد نرم‌افزار
• پشتيبانى فني
• پشتيبانى نرم‌افزارهاى مالي
• پشتيبانى نرم‌افزارهاى اتوماسيون کتابخانه‌ها و مراکز اسناد

اصول کارى شرکت نوسا عبارتند از:

• توليد بسته‌هاى نرم‌افزارى قوى، انعطاف‌پذير و متناسب با زمان

  شرکت نوسا استفاده از آخرين تکنولوژى‌ها و روش‌هاى توليد نرم‌افزار و ارائه موثرترين نرم‌افزارها را در حد توان در سرلوحه کارهاى خود قرار داده است.

• رضايت مشتريان

  بديهى است که چنانچه نرم‌افزارى از استحکام (Stability) و ساختار علمى مناسبى برخوردار باشد و مراحل تست مناسبى را پشت سرگذاشته باشد، کارآئى بهينه‌اى نيز خواهد داشت. در اين حالت عملا کاربران بدون هيچ دلهره و دغدغه‌اى از نرم‌افزار استفاده نموده و اعتماد و اطمينان به نرم‌افزار، رضايت آنان را در پى خواهد داشت.نوشتار فوق باور و عقيده مسئولان نوسا بوده و شاهد اين مدعا استفاده از نرم‌افزارهاى اين شرکت در بيش از ٩٠ شهر کشور پهناور ايران است. اين شرکت، علاوه بر تهران در یزد، اصفهان و کرمان دفتر نمایندگی دارد و به تمام مشتريان خود در هر جاى ايران سرويس‌دهى و خدمات ارائه مى‌نمايد. شرکت نوسا افتخار مى‌کند که تا کنون فارغ از هر تبليغى در رسانه‌ها، بزرگترين تبليغ که همانا رضايت و اعتماد مشتريان است را در طى اين ساليان براى خود محفوظ داشته است.

نوسا همگام با رشد سريع تکنولوژى توليد نرم‌افزار و ساير علوم مرتبط، شرکتى در حال رشد بوده و هم‌اکنون ٣٠ نفر نيروى متخصص در آن فعاليت دارند که عمده توان خود را بر محور توليد و ارائه خدمات پس از فروش نرم‌افزارها متمرکز ساخته‌اند. اين شرکت در حال حاضر جزء شرکت‌هاى طبقه‌بندى شده و به رسميت شناخته شده از سوى شوراى عالى انفورماتيک کشور، عضو انجمن شرکت‌هاى انفورماتيک و يکى از سهامداران شرکت تحقيقات و توسعه نرم‌افزار ايران (ثناراي) مى‌باشد.

همچنين محصولات نرم‌افزارى شرکت نوسا در نمايشگاههاى اطلاع‌رسانى، موفق به دريافت جوايزى شده‌اند که عبارتند از:

• جايزه بهترين نرم‌افزار براى نرم‌افزار سيستم جامع اطلاع‌رسانى سيمرغ (نسخه ١) در يازدهمين نمايشگاه کتاب و اطلاع‌رسانى تهران

• جايزه بهترين نرم‌افزار براى نرم‌افزار سيستم جامع اطلاع‌رسانى سيمرغ (نسخه ٢) در هشتمين نمايشگاه بين‌المللى اطلاع‌رسانى تهران

نوسا در ساليان حضور خود، مکانيزاسيون بسيارى از کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانى کشور، مراکز فرهنگى و اداري-مالى را انجام داده و در آينده نيز قصد دارد با يافتن راه‌هاى تازه و متناسب با زمان در زمينه توليد نرم‌افزارهاى ادارى و مالى، نسخه‌هاى جديد و پيشرفته سيستم جامع اطلاع‌رسانى و ارائه راه‌کارهاى نوين براى حضور مراکز فرهنگى و اطلاع‌رسانى در شبکه جهانى اينترنت، دامنه فعاليت‌هاى خود را گسترش دهد.

وجين

 وجين كتاب

اگر كتابخانه را به عنوان يك پيكره زنده در نظر بگيريم كه در آن سلولهاي مرده جاي خود را به سلول هاي جديد مي دهند و اين فرآيند جريان حيات و طراوت را در اين پيكره تضمين مي نمايد ، به روشني مي توان دريافت كه فرآيند مجموعه سازي نيز با بهره گيري از فاكتورهاي تعيين كننده برطبق نيازهاي جامعه استفاده كننده - به عنوان كانون فعاليت ها - بايد به گونه اي باشد كه كتاب هاي زائد و بي استفاده ( سلولهاي مرده ) جاي خود را به كتابهاي جديد كه با وسواس عميق نيازسنجي انتخاب شده اند ( سلولهاي زنده ) بدهند و وجين گردند.

پر واضح است كه وجين جريان معكوس گزينش مواد است با همان ظرافت ها و حساسيت ها ، بدان معني كه در گزينش مواد ما بدنبال فراهم آوري و تهيه منابعي هستيم كه بر طبق سياست هاي كتابخانه و در برگيرنده نيازهاي استفاده كنندگان مي باشد و در وجين بدنبال منابع زائد و بدون استفاده بوده تا از مجموعه خارج و فضاي لازم براي رشد مجموعه فراهم گردد.

وجين فرآيندي است كه از طريق آن كتاب هاي زائد و يا بي استفاده از مجموعه خارج و به انبار منتقل مي گردد.

کتابخانه

کتابخانه به مجموعه‌ای از اطلاعات و منابع و خدمات اطلاعاتی گفته می‌شود که توسط یک نهاد عمومی، خصوصی یا یک شخص نگهداری و اداره می‌شود. از نگاه سنتی، کتابخانه به طور معمول به مجموعه‌ای از کتاب ها گفته می‌شود.

سيستم امنيت در كتابخانه ها

نگاهي به سيستم امنيت در كتابخانه ها

 

  

 چكيده
اين مقاله به بحث پيرامون قفسه باز و بسته و معايب و محاسنهركدام وهمچنين مباني و اصول مديريت امنيت در كتابخانه ها مي پردازد و هدف آن تشريح راهكارهاي مقابله با حوادث طبيعي، سرقت و دانش ستيزي مي باشد. اين ابزاردرايجاد محيطي آرام و  امنيت رواني كاربران در كتابخانه ها و امنيت شبكه كتابخانه و حفاظت منابع ديجيتالي سهم بسزايي دارند.

كليدواژه ها: قفسه باز و بسته/ امينت كتابخانه/ حفاظت منابع

 مقدمه
چنانچه كتابخانه را مجموعه اي سازمان يافته براي استفاده دانش پژوهان تعريف كنيم شرط اساسي استفاده بهتر و بيشتر، دسترسي به مواد‌آن است (3: ص 407). دسترس پذيري شاخص بسيار مهم براي عملكرد كتابخانه است. چون قضاوت استفاده كنندگان براساس ميزان دستيابي آنان به منابع مورد نظرشان مي باشد به عقيده برخي نقش كتابخانه در صورتي مي تواند سازنده و تعيين كننده باشد كه گنجينه آن به روي همه پژوهندگان دانش باز بوده تا بدين ترتيب امكان بهره گيري از دانش بشري و درخشش استعدادهاي ذهني ذخيره شده براي همگان فراهم آيد. كتابخانه ها از هر نوع كه باشند همه در متن اجتماع، خدمتگزار مردم هستند و در روشنگري و توسعه فكري توده اجتماع نقش بسزائي دارند. اما اين نقش با حفاظت از منابع كتابخانه و حفظ امنيت كتابخانه پايدار خواهد ماند.


تعريف مساله
دسترسي آزاد به كتابهايي كه بر حسب موضوع دركنار يكديگر در قفسه ها قرار گرفته اند موثر ترين و ساده ترين راه استفاده از مجموعه يك كتابخانه است. اين روش كه در برخي كتابخانه ها به كار مي رود، شيوه اي مناسب براي بازيابي سريع كتاب در يك مجموعه كوچك است.
در فرهنگ فشرده كتابداري و اطلاع رساني اثراستلا كينان‌(2) اصطلاح قفسه باز اينگونه تعريف شده است: «كتابخانه يا مراكز اطلاع رساني كه مراجعان آن مي توانند منابع خود را راساً از قفسه ها بردارند.»
پس در كتابخانه هايي كه به شيوه قفسه باز اداره مي شوند كتابها به سادگي در دسترس مراجعان قرار مي گيرند و جستجو در ميان قفسه ها براي استفاده كنندگان به سهولت امكان پذير است. اما اين روش در همه كتابخانه‌ها مرسوم نيست و هنوز كتابخانه هايي هستند كه به شيوه قفسه بسته اداره مي شوند.
ارائه خدمات در نظام قفسه بسته مراجعان را ملزم مي نمايد كه كتابهاي مورد نظرشان را با استفاده از برگه دان و يا فهرسترايانه اي انتخاب نمايند. آنها بايستي مشخصات كامل كتاب و شماره راهنماي آنيا حداقليكي از اطلاعات كتابشناختي (عنوان، موضوع، پديدآور) را بعد از يادداشت، به كتابدار ارائه نموده و منتظر بمانند تا وي كتابها را بازيابي و سپس در اختيارشان قرار دهد. در واقع كتابدار رابط بين قفسه هاي كتاب و مراجعان است. حال اين سوال پيش مي آيد كه مراجعان با استفاده از كدام روش به موفقيت بيشتري نائل مي شوند و به عبارتي كدام نظام آنها را در دستيابي به مواد مورد نياز بهتر ياري مي كند. نظام قفسه باز يا نظام قفسه بسته؟
از ديدگاه كتابخانه نيز مي توان مطرح كرد:
كدام يك از دو روش ( قفسه باز يا بسته) زحمت كمتري براي كتابخانه در بردارد و در روند خدمات خلل كمتري ايجاد مي كند؟(4: ص85)

بررسي تطبيقي نظام قفسه باز و قفسه بسته در امانت كتاب
معمولاً كتابخانه ها در سراسر دنيا به تناسب موقعيت و جامعه استفاده كننده خود براساس يكي از نظام هاي قفسه باز يا قفسه بسته و يا تطبيقي از هر دو نظام اداره مي شوند. چون تاكنون كمتر نوشته اي در اين خصوص به رشته تحرير در آمده است، در اين قسمت براي روشن شدن مطلب به بررسي معايب و مزاياي اين دو نظام و ويژگي هاي هر يك مي پردازيم.
نظام قفسه بسته (مزايا)
1. به لحاظ عدم دسترسي مراجعان به مخزن همواره كتابها منظم بوده ودقيقاً براساس رده بندي رد جاي خود قرار دارند.
2. حفظ وضعيت ظاهري و فيزيكي مجموعه و كاهش فرسودگي آنها بدليلجابه جا نشدن هاي مكرر.
3. كاهش مفقود شدن كتابها و خارج ننمودن آنها از مخزن بدون رعايت مقررات.
4. عدم نياز به حضور مراقب جهت ورود و خروج اعضاء بداخل مخزن.
نظام قفسه بسته (معايب)
1. از سويي بسته بودن قفسه ها و از سويي ديگر مراجعه همزمان اعضاء در بعضي از ساعات روز سرعت درسترس پذيري را به نحو چشمگيري كاهش مي دهد.
2. چون كاربازيابي كتاب از مخزن مستقيماً به عهده كتابداران است، كتابداران بايستي در بيشتر ساعات كاري در ميان قفسه ها حركت كنند كه اين امر باعث اتلاف وقت و خستگي كتابداران خواهد بود.
3. عدم توانايي و امكان مراجعان براي انتخاب مناسب ترين كتاب از ميان كتابهاي مشابه كه در كنار هم در قفسه ها قرار دارند.
4. اتلاف وقت مراجعان به لحاظ بازيابي مشخصات كتاب، تحويل برگه درخواست كتابو دريافت كتاب.
5. برگشت بسياري از كتابها كه مورد پسند مراجعان نيست و درخواستهاي مكرر مراجعه كننده براي دريافت كتابهاي ديگر و اتلاف نيروي كتابدار در نظام قفسه بسته.
6. عدم توجه كافي مراجعه كننده يا كتابدار به ويرايش يا شماره جلد و يا چاپ معيني از كتاب و يا ترجمه هاي مختلف باعث اتلاف وقت كتابدار و مراجعين مي شود.
7. به دليل عدم دسترسي به بسياري از كتابها و ناآشنايي مراجعان با مجموعه داخل مخزن بخشي از مجموعه مورد استفاده قرار نگرفته و در نهايت در سياهه كتابهاي وجين قرار مي گيرند.
نظام قفسه باز (مزايا)
1. دسترسي مستقيم و سريع مراجعان به منابع
2. امكان گزينش و انتخاب كتاب دلخواه از ميان كتابهاي مشابه
3. آشنايي به ساير كتابها كه به دلايلي بنحو مطلوب معرفي نشده اند
4. يادگيري مراجعان در خصوص نحوه قرار گرفتن كتابها براساس رده بندي موجود
5. آشنايي با حوزه هاي مختلف دانش بشري و تقسيم بندي علمي آنها
6. جلوگيري از اتلاف وقت و نيروي جسمي مراجعان و كتابداران.
7. استفاده از نظام قفسه باز براي كتابخانه اي كه با كمبود بودجه و كارمند مواجه است مي تواند شيوه اي اقتصادي و با صرفه باشد.
8. با گشودن درهاي مخزن كتاب به روي عموم، عده كساني كه به كتابخانه مراجعه مي كنند بيشتر خواهد شد.
 نظام قفسه باز (معايب)
1. امكان خروج كتاب ها از مجموعه بدون اطلاع متصدي مربوط و رعايت مقررات
2. امكانآسيب رساني به منابع ( از قبيل تيغ زدن بخشي از كتاب و يا تصوير )
3. امكان جابجا قرار دادن كتابها در قفسه و مشكلات عديده ي ديگر از اين قبيل
به تجربه ثابت گرديده است كه نظام قفسه باز ضمن افزايش دامنه دسترسي مراجعان به كتابهاي دلخواه سبب مي گردد تامراجعان با ساير منابع نيز آشنا گردند.
در پايان اين بخش بايد بگوئيم: شايد براي يك كتابدار لحظه اي تلخ تر از اين پيش نيايد كه استفاده كننده ي مشتاقي را به سمت كتابي راهنمايي نمايد. سپس دريابد كه كتاب در جايي خود نيست و به امانت نيز نرفته است. چه پاسخي بايد به مراجعه كننده داد: كتاب ناپديد شده است؟
هر سال كتابخانه تعدادي از منابع خود را در اثر سرقت و يا دانش ستيزي(Vandalism) از دست مي دهند و مجبور مي شوند مخارج جايگزيني اين منابع را از بودجه سالانه خود هزينه كنند. گرچه گاه هيچ جايگزيني براي اين مواد پيدا نمي شود و كتابخانه ها به ندرت قادرند منابع قديمي ناياب و با ارزش از دست رفته را جايگزين نمايند. مسئله امنيت منابع مربوط به امروز و ديروز نيست، بلكه به تاريخ اولين دسترسي هاي عمومي به كتابخانه ها بر مي گردد.
دركنار مسئله سرقت و آسيب رساندن به كتابها كتابخانه ها درگير مسائل ديگري نيز هستند؛ مانند روبرو شدن با مراجعان ناهنجار، دريافت نامه و بسته هاي مشكوك و حوادث پيش بيني نشده از جمله آتش سوزي، سيل و نظاير آنها. از طرف ديگر با خودكار سازي كتابخانه ها و مراكز اطلاع رساني، مسئله امنيت شبكه كتابخانه و اطلاعات ذخيره شده نيز وجود دارد.
مطمئناً به اين مثل قديمي كه «پيشگيري بهتر از درمان است» اعتقاد داريد و نيز قبول داريد كه براي هر كتابخانه اي با صرفه تر است كه براي تامين امنيت و محافظت از منابع خود هزينه كند. تا اينكه هزينه‌هاي گزافي را براي بازسازي مجموعه آسيب ديده از سرقت، خرابكاري، آتش سوزي، بلاياي طبيعي و مانند آنها بپردازيد.
گرچه اين مسئله بديهي و روشن است اما كمتر كتابخانه اي تامين امنيت منابع را جزء مسئوليت هاي مستقيم مدير مي داند و او را مسئول تهيه يك برنامه مدون و تشكيل گروه حافظ امنيت كتابخانه مي شناسد.

امنيت چيست؟
همانطور كه اشاره شد، لازم است به مسائل امنيتي و حفاظتي كتابخانه توجهي ويژه شودو برنامه اي مدون براي تامين امنيت منابع، تجهيزات و افراد تهيه گردد. براي اين منظور لازم است ابتدا تعريف دقيقي از امنيت در كتابخانه داشته باشيم.
«امنيت معمولاً به نظام يا فعاليتي اطلاق مي گردد كه براي جلوگيري از سرقت و دانش ستيزي به كار مي رود مثل نظام كنترل كتابخانه، نظام امنيتي كتاب، ناظر سالن، مطالعه يا حفاظ هاي امنيتي و نظاير آنها. امنيت همچنين يك فرايند است كه حفاظت از مجموعه، ابزار، اطلاعات، كارمندان و تسهيلات فيزيكي را فراهم ميكند و از تاثيرات نامطلوب، غير مجاز و زيان‌آور به اهداف كتابخانه و آرشيوها جلوگيري مي نمايد» (5: ص 67-89).

امنيت يا حفاظت
گروهي از مديران، امنيت را زير گروه برنامه‌هاي حوادث غير مترقبه و اداره مجموعه مي دانند و گروه ديگر جلوگيري از دزدي را يك عنصر مجزا از برنامه هاي ديگر به حساب مي آورند. گروهي نيز فقط دزدي و دانش ستيزي را يك خط امنيتي به حساب مي آورند و آسيب هايي ديگر از اين دست را كنار مي گذارند.
فقدان شفافيت در تعريف امنيت و تجزيهموضوعات امنيتي نه حفاظت موثر را تسهيل مي كند و نه برنامه هاي امنيتي را در كتابخانه، حفاظت و امنيت شباهت هاي زيادي دارند. براي تامين بيشترين محافظت از مجموعه ها و با توجه به مسائلي مثل دزدي، دانش ستيزي، آسيب هاي محيطي، حوادث پيش بيني نشده هر دو برنامه فوق بايد منظور گردند.
در موسسات كوچك تر معمولاً براي مسائل امنيتي و حفاظتي يك مسئول در نظر گرفته مي شود، در حالي كه درموسسات بزرگ تر معمولاً كاركنان متخصص امنيتي جداي از ماموران حفاظتي وجود دارند.
در هر صورت مسئله امنيت در كتابخانه هاي مختلف متفاوت خواهد بود. نوع كتابخانه، ساختمان و تجهيزات، منابع موجود، تعداد كارمندان و بودجه اختصاص يافته به مسائل امنيتي در برنامه‌ريزي‌هاي مديران در اين زمينه دخيل هستند در واقع هيچ دو كتابخانه اي نيازهاي امنيتي يكسان ندارند.

تامين امنيت رواني در كتابخانه
تامين امنيت رواني در كتابخانه شايد كمي دور از ذهن باشد اما بطور مسلم واژه كتابخانه، محيطي آرام، امن و فضايي دلنشين براي مطالعه را به ذهن مي آورد. اين آرامش مي تواند با حضور يك كارمند يا مراجعه كننده ناهنجار به هم بخورد درواقع با توجه به شرايط اجتماعي، فرهنگي و سياسي هر منطقه نمي توان از بعضي مسائل هر چند نادر چشم پوشيد.

امنيت مجموعه عادي
1.كنترل ورود و خروج مراجعان و منابع از كتابخانه:
نحوه اين كنترل با توجه به شرايط و امكانات هر كتابخانه متفاوت است. اما بطور طبيعي كتابخانه‌ها از نظام هاي آشكارسازي خودكار كتابخانه(Library Detection System) استفاده مي كنند. اين نظام ها درمقابل درهاي خروجي تعبيه مي شوند كه مراجعان ناگزير از ميان ‌آنها عبور مي كنند و با كمك امواج يا فركانس هايي كه از دستگاه ساطع مي شود و بر چسب هاي حساس موجود در منابع، مشخص مي كند كه آيا مدرك همراهمراجعه كننده، درميز امانت ثبت شده است يا خير. هم اكنون انواع مختلف سيستم امنيتي با عملكرد هاي متفاوت وجود دارد. سيستم هايي براي كنترل وضعيت عضويت، امانت خودكار،منابع، سياهه برداري و نظاير آنها كه در بخش هاي بعدي به توضيح هر كدام خواهيم پرداخت.

سيستم امنيتي براي كتابخانه ها درقرن 21
سيستم كنترل مديريت مواد يك راهكار اصلي براي استفاده دركتابخانه هاي جديد است. در تمام دنيا ميليونها كتاب، كاست، CD، توسط نظام هاي كنترل محافظت مي شوند. چسب هاي Tittle]Tape ] از داخل كيف و بدن انسان قابل رديابي است. قابليت امنيتي هر چسب را مي توان فعال يا غير فعال كرد. اين برچسب ها برچسب هاي امنيتي هستند كه به وسيله آن مي توان از خروج غيرقانوني كتابها جلوگيري كرد و در زمان خروج كتاب بصورت قانوني قابليت امنيتي اين برچسب ها غير فعال مي شود تا مراجعه كننده به راحتي عبور كند.

 Rfid Tays

يك حافظه بسيار كم حجم است كه بجاي باركد از آن استفاده مي شود و به صورت برچسب روي كتاب چسبانده مي شود. و بوسيله آنها مي توان ورود و خروج كتابها را بصورت مكانيزه كنترل كرد اين حافظه در بازگشت كتاب بصورت مكانيزه در كامپيوتر ثبت مي گردد.

درگاه تشخيص دهنده Detection System

 

اين سيستم به زيبايي طراحي شده و قابليت تغيير اندازه دارد و داراي يك حسگر كنترل است كه در قسمت ورودي و خروجي نصب مي گردد تا از خروج كتابها به صورت غيرقانوني جلوگيري كند. حسگر بوسيله نرم افزار كنترل شود و قابليت تعريف صداي خاص به عنوان هشدار را دارد. اين سيستم در مدلهاي مختلف با اشكال و اندازه هاي مختلف عرضه مي شود. كه مي توان مدل (3800 و 2300) را نام برد.

 

سيستم Self Cheek 3M
اين سيستم به مراجعه كننده اين اجازه را مي دهد تا خودشان كتابهاي موردنظرشان را در كتابخانه بيابند استفاده از اين دستگاه بسيار آسان است و قابليت گزارش گيري گوناگوني دارد.

 

 

سيستم Smart Check

اين دستگاه به صورت اتوماتيك موارد امانت گرفته شده را پس مي گيردداراي صفحه نمايش لمسي است.

دستگاه ديجيتال كتابخانه
اين دستگاه كه داراي طراحي زيبا است براي مديريت مجموعه كتابها و خواندن كارتها و جستجو و پيدا كردن كتابها از داخل قفسه ها (پيج كتاب) استفاده مي شود. وزن دستگاه 700 گرم است و بوسيله آن كارهاي كتابخانه سرعت مي يابد.

 دستگاه سورتر(مرتب كننده هوشمند)
اين دستگاه بصورت مودلار(قابليت سرهم‌بندي كردن) تهيه مي شود تا درهر جايي قابل نصب باشد. بوسيله اين دستگاه كتابها براساس باركدشان مرتب مي شوند. اين دستگاه 200 كتاب را مرتب مي كند و داراي هشدار دهنده براي محفظه هاي پر شده است.

 
دستگاه كنترل اقلامMedia Check

اين دستگاه مي تواند فيلم ويديو و CD و كتاب را كنترل كند.
 مي توان بدون خارج كردن اقلام از قاب آنها را وارد دستگاه نمود تا از اصل بودن مورد برگشتي اطمينان حاصل كنيم.

دستگاه حساس كننده و غير حساس كننده Book Check

اين دستگاه توانايي حساس و غير حساس كردن كتاب را با توجه به مجاز و غيرمجاز بودن خروج آن دارد تنها با عبور كتاب از روي دستگاه اين كار انجام مي شود.
با دستگاههاي توضيح داده شد در بالا مي توان يك كتابخانه براي قرن 21 داشته باشيم و به كمك اين دستگاهها كتابخانه را مكانيزه نمود و به كارها سرعت بخشيد.

نتيجه گيري
هر كتابخانه اي با توجه به اهداف و سياست ها و شرايط و امكانات خود نيازهاي امنيتي خاص دارد لازم است مديران كتابخانه ها با همكاري ساير كاركنان همه موارد امنيتي از جمله امنيت مجموعه ها و امنيت شبكه هاي كتابخانه و همچنين امنيت رواني رامورد توجه قرار دهند و در اين زمينه آموزشهاي لازم و ضروري به همه كارمندان داده شود و مراجعان را نيز با مقررات امنيتي هر قسمت از كتابخانه آشنا نمايند.


منابع
1. آستان قدس رضوي، كتابخانه مركزي اسناد، گزارش فعاليتهاي ساليانه كتابخانه آستان قدس رضوي و كتابخانه هاي وابسته در سال 1360. مشهد: كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي، 1360.

2.كينان‌، استلا . فرهنگ فشرده كتابداري و اطلاع رساني. ترجمه‌ و تدوين‌ فاطمه‌ اسدي‌ گركاني. تهران‌: نشر كتابدار، ‏8‌‏7‌‏3‌‏1‌. ‌
3. استيپچويچ، الكساندر. كتاب در پويه تاريخ، ترجمه حميدرضا آژير و حميدرضا شيخي. مشهد: آستان قدس رضوي، 1373.
4. راولستاد، ماتيلد. «قفسه هاي باز و بسته در كتابخانه هاي تحقيقاتي» ترجمه شيرين صدر الحفاظي، نامه انجمن كتابداران ايران، دوره يازدهم، شماره سوم و چهارم (پاييز و زمستان 1357).
5. جوكار، طاهره. "مباني و اصول مديريت امنيت در كتابخانه ها" فصلنامه كتاب 59 (پاييز 1383).

---

يادداشت:

تصاوير اين مقاله از منبع زير گرفته شده است:

7.3M. The library of the 21st century 3m library systems.

available at: http://www.3m.com/us/library
 

 جمالي
منبع:  http://www4.irandoc.ac.ir/data/E_J/vol5/jamali.htm

تله تکست در توسعه اطلاعاتى جا معه دانش

 17/08/1386  |  نقش تله تکست در توسعه اطلاعاتى جا معه دانش مدار ايران(1)

دنياى پيچيده فناورى اطلاعات، ابزارها و تکنيکهاى مختلفى را براى اشاعه اطلاعات فراهم آورده است. مهمترين نگرش در استفاده از اين ابزارها ايجاد امکان استفاده هرچه بيشتر و مطلوب تر از اطلاعات است. با اين ديدگاه وقتى از جامعه دانش مدار سخن به ميان مى آيد بايد اين گونه استنتاج کنيم که همه افراد جامعه از نظر سطح دسترسى به اطلاعات از جايگاه يکسانى برخوردارند. هرچند که ممکن است امکانات اشاعه اطلاعات در هز يک از بخش هاى اجتماع تفاوت داشته باشد.گسترش و توسعه اينترنت در کشور ما على رغم اين که ازرشد مناسبى برخوردار بوده اما هنوزهم به استانداردهاى لازم نرسيده است. ضمن اين که به خاطر کمبود امکانات فنى و علمى-آموزشى ضريب نفوذ اينترنت در بسيارى از شهرها وتقريباً همه روستاها صفر است. هرچند که در شهر هايى هم که اينترنت مورد استفاده قرار مى گيرد همچنان مشکلات پيش و پا افتاده اى کاربران را رنج مى دهد. در تعريف جامعه دانش مدار اين انتظار از جامعه و برنامه ريزان آن ايجاد مى شود که همه افراد، چه مردم ساکن در شهر ها و چه مردم روستا نشين قادر باشند در هر لحظه و با هر امکاناتى که در اختيار دارند به اطلاعات مورد نظر خود دست يابند. اما آيا جامعه ما به چنين جايگاهى از نظرفنى براى توزيع اطلاعات دست يافته؟ مشکلات و معضلات توزيع يکنواخت و يکسان اطلاعات در کشور چيست؟آيا قادر به شناسايى و رفع اين معضلات هستيم؟ نبايد فراموش کنيم که کشور ما به عنوان يک کشور جهان سومى و در حال توسعه هنوز هم با مشکلى به نام بى سوادى روبروست و در صد قابل توجهى از جمعيت را افراد بى سواد و يا کم سواد تشکيل مى دهند که بيشتر آنها در روستاها ساکن هستند. در مقايسه بين دو جامعه شهرى و روستايى به خوبى مى توان از سطح نامتقارن و نا متوازن اطلاعات ما بين اين دو جامعه آگاه شد. جامعه شهرى با امکانات مختلفى چون روزنامه، اينترنت، شبکه هاى مختلف تلويزيونى، دانشگاه و... مى تواند به راحتى نياز هاى اطلاعاتى خود را مرتفع سازد اما جامعه روستايى که به راستى يکى از مهترين حلقه هاى زنجيره توسعه پايداراست از بسيارى از اين امکانات محروم است و امکانات موجود هم از حداقل استاندارد برخوردارند . از اين رو بايد به جايگاه روستا در جامعه اطلاعاتى يا دانش مدار ايران نگاه ويژه اى شود. بخش عمده اى از چرخه اقتصاد غير نفتى کشور در اختيار جامعه روستايى استکه مبتنى براقتصاد توليدى است. اسن توجه مى تواند فرآيندتوليد، اشتغال، عدم مهاجرت به شهر، صادرات و درآمد زايى را براى جانعه روستايى فرهم کند. بنابراين در حال حاضر و با توجه به شرايط و امکانات فعلى بياستى به دنبال راهکارها و شيوه هايى از اطلاع رسانى باشيم که با ابزارهاى جامعه روستايى منطبق باشد. يعنى قادر باشد روستاييان را با توجه به سطح دانش، فرهنگ و امکانات مالى در چايگاه مناسب و متوازن با جامعه شهرى قرار دهد. در اين صورت مى توان اميدوار بود که از يک جامعه دانش مدار برخوردار هستيم. معضلات اطلاع رسانى به روستا 1)امکانات فنى: با توجه به اينکه توسعه ابزارهاى اطلاع رسانى در کشور ما گام هاى اوليه خود را پشت سر مى گذارد لذا ما هنوز در توسعه و اشاعه اين ابزار ها به روستاها موفق نبوده ايم. توجه به سطح پراکندگى روستاها در کشور و همچنين آمار جعيتى اين روستاها نيز ار ديگر معضلاتى است که توسعه امکانات فنى مثل خطوط تلفن ثابت، اينترنت و ... را با مشکل مواجه مى سازد. بنابراين يافتن ابزارو امکانات عمومى تر و گسترده تر اين امکان را به ما مى دهد تا از طريق اين ابزارها به نحو بهترى در جهت اطلاع رسانى به روستا اقدام کنيم. 2)امکانات آموزشى با توجه به اينکه سطح دانش و امکانات علمى و آموزشى روستاها در حد و اندازه شهرهاى کشور نيست لذا نبايد انتظار داشت که در شرايط فعلى جامعه روستايى بتواند با ابزارهايى مثل اينترنت و کامپيوتر ارتباط مناسبى برقرار کند و از آن استفاده بهينه کند چه بسا که جامعه شهرى نيز هنوز با مسائلى چون زبان انگليسى که زبان عمومى اينترنت است درگير است. منبع: سایت http://www.marsiran.com/

تصاوير کتابخانه

تصاوير کتابخانه

 

عکس

پیرامون نمایه سازی

پیرامون نمایه سازی

نمایه                                                              Index

معادل نمايه در انگليسي واژه Index است كه از واژه لاتيني Indic به معني دلالت كردن گرفته شده است. برابر فارسي Index فهرست بوده كه گويا معرب واژه پهلوي، پهرست است. كلمه نمايه نيز از مصدر نمودن و نماييدن گرفته شده است.

از نمايه تعاريف مختلف و متنوعي ارائه شده است، اما در مجموع «نمايه به عمل تحليل مدارك از طريق تشخيص، انتخاب و تخصيص شاخص‌ها، اصطلاحات خاص، يا توصيفگر به محتواي موضوعي مدرك گفته مي شود كه مي تواند موجب بازيابي مدارك معين يا بحشهاي خاصي از اطلاعات و يا داده‌ها گردد.

ادامه نوشته

سوالات کتابداری

س : تاریخ شغل باستانی کتابداری به چه زمانی برمیگردد.؟

ج : آشور بانیپال

 

ادامه نوشته

دروس معارف اسلامي و اخلاق و تربيت اسلامي

دروس معارف اسلامي و اخلاق و تربيت اسلامي

 

ادامه نوشته

سوالات کارشناسی ارشد کتابداری

 

سؤالات: درس مجموعه سازي                                                  رشته: كتابداري و اطلاع رساني

مجموعه سازي

21- براي آگاهي از انتشارات جديد و انتخاب منابع اطلاعاتي مورد نياز كتابخانه ها از كدام ابزارهاي انتخاب مي توان استفاده كرد؟

1) فهرست انتشارات سازمانهاي دولتي                       2) فهرست ناشران

3) فهرست كارگزاران                                            4) فهرست هاي معرف آثار مرجع

 

ادامه نوشته

عکس

آموزش مدیریت دانش در کتابداری

با نگاهی گذرا به تاریخچه و روند آموزش کتابداری در دنیا می توان دریافت که این آموزش ها حدودا از سه دهه  گذشته به دنبال راه یابی رایانه به کتابخانه ها و ظهور فن آوری های نوین اطلاعات و ارتباطات         دستخوش تغییرات اساسی گردیده است.توسعه سریع این فن آوری ها به ویژه در سال های اخیر همراه با پیدایش مفاهیم تازه درپی تحولات اقتصادی و اجتماعی و تجانس برخی از آنها به حرفه کتابداری ضرورت بازنگری در سرفصل ها و محتوای دروس را بیش از پیش کرده است. البته این مهم خاص رشته کتابداری نیست تحولات اخیر کم وبیش برآموزشسایر رشته ها نیز تاثیر گذار بوده است.مدیریت دانش ازجمله مفاهیم نو ظهور دهه ۱۹۹۰ درپی ایجاد شبکه های داخلی  در سازمان هاست که هرچند نخستین بار در دنیای تجارت پدیدار شد اکنون به دامن سازمانهای غیرانتفاعی و عمومی از جمله کتابخانه ها راه یافته و تاثیرات شایان ذکری بر محیط های اطلاعاتی گذارده و توجه بسیاری از شاغلان اطلاعاتیاز جمله کتابداران و متخصصان رایانه و فن آوری اطلاعات نظریه پردازان سازمان ها و مدیران منابع انسانی را به خود معطوف داشته است.البته درحرفه کتابداری هنوزهم کسانی مانند ویلسون هستند که با ورود مدیریت دانش به کتابداری مخالفند.این  اغلب مدیریت  دانش  را با مدیریت اطلاعات یکسان دانسته و معتقدند که دانش را نمی توان  مدیریت کرد یا براین باورند که مدیریت دانش تنها اصطلاحی نو برای همان چیزی است که کتابداران از دیر باز به آن مشغول بوده اند.این در حالی است که بسیاری دیگر به استقبال مدیریت دانش رفته درصدد برآمده تا از موقعیت ها یی که فراروی حرفه کتابداری قرار داده سود جویند.ااز این رو در هسته بحث مدیریت دانش در علوم کتابداری و اطلاع رسانی این باور وجود دارد که چون سازماندهی دانش قلمرو محکم کتابداران بوده آنان  نه تنها لازم است به آن اشتغال یابند بلکه باید مولفه های آن رافعالانه رهبری نمایند(گاندی ۲۰۰۲).تعامل مدیریت دانش با حرفه کتابداری با بنیانگذاری بخش مدیریت دانش در انجمن های حرفه ای بزرگ از ایفلا نمود دیگری یافته است این عنصر نوظهور هم چنین به فعالیت های روزمره در دنیای کتابداری رخنه نموده محصولات و خدمات جدید کتابخانه ای را همراه با عناوینی تازه برای کتابداران نظیر دانشکاران و مدیران دانش به ارمغان آورده است.(بر گرفته از مجله اطلا ع شناسی پائیز و زمستان ۸۴ نوشته سر کارخانم افسانه حاضری)

منابع آزمون کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی

منابع پيشنهادی آزمون کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی

 

كتابخانه و كتابداري

 

- تاريخ و فلسفه کتابداري/ نوشته ا. ک. موکهرجي؛ مترجم اسدالله آزاد.- مشهد: آستان قدس رضوي، موسسه چاپ و انتشارات، ‎۱۳۷۵.

 - تاريخ اصول کتابداري/ نوشته تامپسون، جيمزThompson؛ترجمه محمود حقيقي.- تهران: مرکز نشر دانشگاهي، ‎۱۳۶۶.

- شناختي از دانش‌شناسي (علوم کتابداري و دانش‌رساني)/ نوشته هوشنگ ابرامي؛.- تهران: نشر  كتابداري، 1379. 

- کتابخانه و کتابداري/ تاليف و تنظيم علي مزيناني.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۹.

- درآمدي بر کتابداري/ ترجمه و اقتباس حسين مختاري معمار.- شيراز: نشر قو، ‎۱۳۷۴.

- مباني علوم كتابداري و اطلاع‌رساني/ نوشته ريچارد اي رابين؛ ترجمه مهدي خادميان .-مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1384

 

مواد و خدمات مرجع و اصول كار مرجع

- مصاحبه در بخش مرجع کتابخانه/ نوشته الاين زارمبا جنريش و ادوارد جي. جنريش؛ ترجمه محمدحسين دياني.- اهواز: دانشگاه شهيد چمران، ‎۱۳۷۳.

- مباني مرجع: فنون پرسش کاوي و پاسخ يابي از منابع کتابخانه/ جرالد جهودا، جوديت شيک براوناگل؛ ترجمه و تاليف محمدحسين دياني، عبدالحميد معرف زاده، ويراسته اسدالله آزاد.- مشهد: آستان قدس رضوي، معاونت فرهنگي، ‎۱۳۷۰. 

- مرجع‌شناسي: شناخت خدمات و کتاب‌هاي مرجع/ نوشته نورالله مرادي.- تهران: فرهنگ معاصر، ‎۱۳۷۲.

- مقدمه‌اي بر خدمات مرجع عمومي/ جعفر مهراد.- شيراز: دانشگاه شيراز، ‎۱۳۶۷.

- اصول و خدمات مرجع در كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع رساني/ محمدحسين دياني

- جستجوي اطلاعات علمي و پژوهشي در منابع چاپي و الکترونيکي (شامل حوزه‌هاي علوم، فني مهندسي، کشاورزي ...)/ تاليف محمدرضا داورپناه؛ ويراستار محمدحسين دياني.- تهران: دبيزش، چاپار، ۱۳۸۱، ‎۱۳۸۲.

  

مجموعه‌سازي و فراهم‌آوري

- مجموعه‌سازي و فراهم‌آوري در کتابخانه‌ها/ تاليف محمدحسين دياني.- اهواز: دانشگاه شهيد چمران، ‎۱۳۷۷.

- مجموعه سازي در کتابخانه‌ها/ علي سينائي؛ ويراسته سيمين عارفي.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۶.

- مجموعه‌سازي: پيدايش، گزينش و گسترش مواد کتابخانه‌اي/ ريچارد گاردنر؛ ترجمه اسدالله آزاد.- مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، ‎۱۳۷۶.

- خدمات فني/ ويراستار پوري سلطاني.- [ويرايش ‎۸].- تهران: کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، ‎۱۳۷

- سفارش و خدمات تحويل مدرک (کتاب، پايگاه اطلاعاتي، مقاله، مجله و...)/ تاليف حميد محسني؛ ويراستار رزيتا بهزادي.- تهران: [ح. محسني]، ‎۱۳۷۷.

- مجموعه‌سازي و خدمات تحويل مدرک/ تاليف حميد محسني.- ويرايش دوم.- تهران: کتابدار، ‎۱۳۸۲.

- مجموعه‌سازي منابع الکترونيکي (راهنماي عملي)/ نوشته استوارت د. لي؛ ترجمه محمد زره‌ساز، عليرضا اسفندياري مقدم.- مشهد: کتابخانه رايانه‌اي، ‎۱۳۸۳.

- مديريت نشريه‌هاي ادواري: جنبه‌هاي نظري و کاربردي گزينش، فراهم‌آوري، سازماندهي و ارائه خدمات ادواري‌ها (چاپي و الکترونيکي)/ رحمت‌الله فتاحي، با همکاري يزدان منصوريان.- تهران: دبيزش، ‎۱۳۸۱.

 

سازماندهي مواد 

- فهرستنويسي: اصول و روشها/ تاليف رحمت‌الله فتاحي.- ويرايش 3.- مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، ‎۱۳۷9. 

- سرعنوان‌هاي موضوعي فارسي. (مقدمه). تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران.

- دستنامه قواعد فهرستنويسي/ تنظيم و تدوين ماندانا صديق‌بهزادي.- تهران: کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، ‎۱۳۷۳.

- خلاصه رده‌بندي دهدهي ديوئي و نمايه نسبي/ ملويل ديوئي؛ مترجم ابراهيم عمراني؛ ويراستار پوري سلطاني.- تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، ‎۱۳۷۲.

- درآمدي بر رده‌بندي و شماره‌سازي در نظام ديويي/ نويسنده بلومبرگ مارتي و هانسن، علي آدينه قهرماني.- تبريز: دانشگاه تبريز، ‎۱۳۶۹.

- رده‌بندي دهدهي ديويي: راهنماي عملي شماره‌سازي/ تاليف ركن الدين احمدي لاري و فاطمه مكي‌زاده .- تهران: نشر كتابدار، 1384.

- راهنماي استفاده از رده‌بندي كنگره/ فاطمه مرتضايي فرد.- تهران: سمت، 1383.

 

مقدمه‌اي بر آرشيو 

-  شناخت  اسناد آرشيوي/ غلامرضا فدايي عراقي.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۷ 

- مقدمه‌اي بر آرشيو/ تاليف محمدحسين دياني.- مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، ‎۱۳۷۷.

مواد سمعي و بصري 

- مواد غير کتابي در کتابخانه‌ها/ ريچارد فادر گيل، ايان بوچارت؛ مترجم کاظم خادميان.- مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، ‎۱۳۷۹.

 

اداره كتابخانه

- فنون مديريت براي کتابداران/ ادوارد اوانز؛ ترجمه فرشته ناصري.- مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، ‎۱۳۷۷.

- اداره کتابخانه/ طاهره علومي.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۶. 

 

آشنايي با پايگاه‌هاي اطلاعاتي

- مفاهيم و روشهاي ذخيره و بازيابي اطلاعات در نظامهاي کامپيوتري کتابخانه‌هاي ايران/ تاليف محمدحسين دياني و

- محمدرضا داورپناه.- ويرايش 2.-  مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، موسسه چاپ و انتشارات، ‎۱۳81. 

- آشنايي با بانکهاي اطلاعاتي/ آتش جعفرنژاد.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۹. 

- مديريت کتابخانه و مراکز اطلاع‌رساني/ تاليف حسينعلي براتي علويجه.- اصفهان: حسينعلي براتي علويجه، ‎۱۳۸۰.

 

آمار و روشهاي تحقيق

- آمار و روشهاي کمي در کتابداري و اطلاع رساني/ عليرضا هويدا.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ‎۱۳۷۸.

  

گزارش‌نويسي

- آئين نگارش علمي/ تاليف عباس حري.- [ويرايش ‎۲].- تهران: هيات امناي کتابخانه‌هاي عمومي کشور، دبيرخانه، ‎

- روشهاي تحقيق در کتابداري/ تاليف محمدحسين دياني.- تهران: مرکز نشر دانشگاهي، ‎۱۳۶۹.  

 

مواد و خدمات كتابخانه براي نوسوادان

- کتابخانه‌ها و سوادآموزي/ نوشته دبرا ويلکاکس جانسون با همکاري جنيفر ا. سول؛ ترجمه رحمت الله فتاحي؛ ويراستار اسدالله آزاد.- مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، ‎۱۳۷۳.

- مواد و خدمات كتابخانه براي نوسوادان/ زهره ميرحسيني.- تهران: سمت، 1383.

  

مواد و خدمات كتابخانه براي كودكان و نوجوانان

- ادبيات کودکان و نوجوانان: ويژگيها و جنبه‌ها/ نگارش بنفشه حجازي (فراهاني).- تهران: روشنگران، ‎۱۳۷۴.

- کتابخانه‌هاي کودکان/ نوشته ليونل ر. مک کولين؛ تهيه شده توسط سازمان انتشارات کانون پروش فکري کودکان و نوجوانان.- تهران: کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، ‎۱۳۵۳.

- ادبيات کودکان/ علي‌اكبر شعاري‌نژاد .- تهران: اطلاعات، ‎۱۳۶۴. 

- ادبيات كودكان و نوجوانان و ترويج خواندن (مواد و خدمات كتابخانه‌اي براي كودكان و نوجوانان)/ تأليف ثريا قزل اياغ.- تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها (سمت)، 1383.

  

وسايل و تجهيزات كتابخانه 

- وسايل و تجهيزات کتابخانه/ تهيه و تنظيم از شيرين تعاوني (خالقي).- تهران: موسسه تحقيقات و برنامه‌ريزي علمي و آموزشي، مرکز خدمات کتابداري، ‎۱۳۵۲.

- ساختمان و تجهيزات کتابخانه/ تاليف پرويز عازم.- تهران: دبيرخانه هيات امناي کتابخانه‌هاي عمومي کشور، ‎۱۳۷۶. 

- استانداردهاي وسايل و تجهيزات کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رساني/ تهيه و تدوين شيرين تعاوني، با همکاري ناصر آصفي.- تهران: شيرين تعاوني، ناصر آصفي، ‎۱۳۷۷.

 

زبان انگليسي تخصصي

- انگليسي براي دانشجويان رشته کتابداري و اطلاع‌رساني ج(‎۱)و(2)/ تاليف ناهيد بني‌اقبال. تهران: سمت، 1378.

- متون تخصصي انگليسي: ويژه دانشجويان علوم کتابداري و اطلاع‌رساني و داوطلبان کنکور کارشناسي و کارشناسي ارشد (سراسري، دانشگاه آزاد، و پزشکي)/ گردآورندگان عليرضا رستمي گومه، حسين مختاري معمار.- تهران: چاپار، ‎۱۳۸۲.

Your library: what's in it for you?/ John Lolley; in consultation with Samuel J. Marino.- New York: Wiley 1974.

  

ملزومات ديگر

- آشنايي با نشريه‌هاي ادواري كتابداري،گرايش آنها، ناشران آنها، فاصله انتشار، محتوا، بخش‌هاي نشريه.

- فصلنامه كتاب، فصلنامه پيام كتابخانه، كرانه، كتابداري (كتابخانه مركزي دانشگاه تهران)، آئينة پژوهش، نشر دانش، مشكوة ، …Library Journal, IFLA Journal

- آشنايي با ابزارهاي اصلي كار كتابداري مثل«‌كتابشناسي ملي ايران» ( در شكل چاپي و الكترونيكي)، سرعنوان‌هاي موضوعي فارسي و لاتين، رده‌بندي ديويي، كنگره، قواعد فهرستنويسي انگلوامريكن، دستنامه قواعد فهرستنويسي، فهرست مستند اسامي افراد و مشاهير، فهرست مستند سازمان‌ها، اصطلاحنامه‌ها.

- آشنايي با منابع مرجع كه به صورت ادواري منتشر مي‌شوند، مثل « نمايه»، «كتابنامه»، «فهرست مقالات فارسي».

- آشنايي با سازمان‌هاي ايراني و بين‌المللي كه در زمينه كتابداري و اطلاع‌رساني فعاليت مي كنند، مانند: كتابخانه ملي، مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، ايفلا، كتابخانه كنگره امريكا، كنفرانس اطلاع‌رساني كشورهاي مسلمان.

- آشنايي كلي با پايگاه‌ها و شبكه‌هاي اطلاع‌رساني مهم، مانند: LISA, ISA, ERIC,، پايگاه‌هاي فارسي،« فهرست مشترك نشريات» « ادواري چكيده‌نامه پايان‌نامه‌ها»و نرم‌افزارهاي فارسي: نوسا، پارس‌آذرخش، كاووش.

- آشنايي با اينترنت و امكانات آن

- آشنايي با برخي اصطلاحها و واژه‌‌ها در كتابداري، اطلاع‌رساني، كامپيوتر

نشريه اطلاع يابي و اطلاع رساني. فراخوان ارسال آثار

فراخوان ارسال آثار براي شماره پنجم نشريه:

 

 نشريه اطلاع يابي و اطلاع رساني افتخار دارد تا براي شماره پنجم خود پذيراي اخبار، مطالب و مقاله هاي شما در موضوع هاي مورد بحث خود باشد. لذا كليه عزيزان علاقمند مي توانند مطالب خود را ، از طريق پستي و يا مراجعه به وب سايت نشريه و همچنين آدرس ايميل ذكر شده ذيل آن ارسال نمايند. در ارسال مطالب رعايت و توجه به موارد ذيل ضروري است:

-          رعايت اصول اوليه مقاله نويسي براي مقالات تاليفي

-         حجم مطالب براي مقالات تاليفي و آثار ترجمه از 15 صفحه

A4 بيشتر نباشد و در صورت امكان مطالب همراه با تصاوير مربوطه باشد.

-          حداكثر مهلت ارسال آثار براي شماره پنجم نشريه، مورخه 15/12/86 است.

-          مبلغي بعنوان كمك هزينه تهيه مطالب درنظر گرفته شده است كه ميزان آن براي هر صفحه متن ترجمه شده ، بين دو هزار تا سه هزار تومان و براي هر صفحه متن تاليفي بين سه الي چهارهزارتومان است.

-          مبلغ مذكور پس از چاپ نشريه به مطالبي كه حجم آنها بيش از سه صفحه باشد ، تعلق مي گيرد.

-          صحت مطالب و مقالات ارسالي به نشريه ،برعهده نويسندگان آنهاست. ضمناً نشريه در پذيرش يا عدم پذيرش و يا اصلاح متون آزاد است.

-          همزمان با ارسال اثر، حتماً نشاني دقيق پستي و نيز شماره تماس ضروري خود را قيد نمائيد.

 نشاني: تهران. بزرگراه رسالت. خ. استاد حسن بناي شمالي ( مجيديه شمالي) . كوچه داوود علي بخشي. پلاك 46. واحد

7. كد پستي1671938381 تلفن:[phone]نمابر: 22305547 نشاني اينترنتي:www.eem.ir

 

عکس

کتابخانه مجازی

کتابخانه مجازی محیطی است کاملا نرم افزاری که در آن تمامی محصولات فرهنگی مانند کتاب ، سی دی و ... را برای کلیه کاربران ارائه می نماید .

بدون شرح

خانه کتاب کودک

پاپيروس :(Papyros)

پاپيروسپاپيروس :(Papyros)

پاپيروس نام گياهى است كه جزو گياهان بنددار به شمار مى‏آيد و در حال حاضر كمياب است.مصريان براى كارهاى گوناگونى از آن استفاده مى‏كردند; ولى استفاده مهم مصريان از ساقه اين گياه بود.ساقه، مثلثى‏شكل بود و ارتفاع آن به چندين متر مى‏رسيد.مصريان مغز اين گياه را به صورت قطعات بسيار نازكى بريده، ساقه‏اش را شكافته، باريكه‏هاى مغز آن را به طور عمودى زير فشار به صورت ورقه‏اى صاف در آورده بر آن چسب مى‏زدند و ورقه‏اى از باريكه‏هاى ديگر را در جهت افقى به آن مى‏چسباندند; آنگاه سطح پاپيروس را با پاره‏اى از عاج استخوان يا صدف صاف مى‏كردند و برگى نازك و كرم‏رنگ به دست مى‏آوردند كه بى‏شباهت‏به كاغذ امروزى نبود. آنگاه پاپيروس را از كنار هم به يكديگر چسبانده، تومار به دست آمده را به دور استوانه‏اى از چوب يا فلز مى‏پيچيدند.پاپيروس دوام زيادى داشت كه نمونه‏هاى بسيارى از آن پس از قرنها به جاى مانده است.پاره‏اى از اشراف مصر داراى كتابخانه‏هاى خصوصى بودند و هنگام مرگ كتابخانه‏شان به همراه پيكر آنان به گور سپرده مى‏شد.شايد مشهورترين كتاب مصريان كه از پاره‏اى آرامگاههاى خصوصى يافت‏شده است، «كتاب مردگان‏» ⁽⁷⁾ باشد.

 

 

سنگ نبشته

سنگ نبشته

هنگامى كه انسان، حكاكى بر سنگ را آموخت، توانست آثار و نوشته‏هايى را از خود براى نسلهاى بعدى به يادگار بگذارد.طبيعى است كه پيامها و نوشته‏هاى مهم بر سنگ حك مى‏شد.سنگ‏نبشته‏هاى فراوان به دست‏آمده از يونان، چين، هند، مكزيك و...نشان مى‏دهد كه انسانها براى نگهدارى و رساندن آگاهيهاى خود به ديگران از سنگ استفاده مى‏كردند.مقاومت‏سنگ در برابر حوادث روزگار باعث‏شد، نوشته‏هاى قديمى پايدار بماند و از نسلى به نسل ديگر منتقل شود.اما معضل جابجايى آن از نقطه‏اى به نقطه ديگر سبب شد كه اين ماده نتواند ماده نوشتارى باقى بماند و انسانها مجبور شدند مواد نوشتار ديگرى به كار گيرند

عوامل مهم د‌‌‌‌‌ر تعيين تيراژ كتاب، د‌‌‌‌‌ر چاپ اول و تجد‌‌‌‌يد‌‌‌‌ چاپ

(آرش حجازي)

صنعت نشر، همان طور كه از نامش پيد‌‌‌‌‌‌است، د‌‌‌‌‌‌ر وهله‌ي نخست، يك صنعت است، يعني محصول يا محصولاتي را با تعد‌‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌‌ معيني ‌توليد‌‌‌‌‌‌ مي‌كند‌‌‌‌‌‌، به‌فروش مي‌رساند‌‌‌‌‌‌، و از نتيجه‌ي اين اقد‌‌‌‌‌‌امات، سود‌‌‌‌‌‌ مي‌برد‌‌‌‌‌‌. بنابراين تمام اصول اقتصاد‌‌‌‌‌‌ي حاكم بر صنعت، بر نشر كتاب نيز حاكم است. متأسفانه اغلب ناشران، به‌د‌‌‌‌لايل مختلف، به‌ اصول اقتصاد‌‌‌‌‌‌ي فعاليت صنعتي توجه نمي‌كنند‌‌‌‌‌‌ كه منجر به زيانبار شد‌‌‌‌‌‌ن توليد‌‌‌‌‌‌ مي‌شود‌‌‌‌‌‌. يكي از مهم‌ترين عوامل اقتصاد‌‌‌‌‌‌ي تعيين‌كنند‌‌‌‌‌‌ه د‌‌‌‌‌‌ر صنعت نشر، پس از انتخاب كتابي كه قرار است منتشر شود‌‌، تيراژ يا شمارگان كتاب است. تمام ناشران، هنگام چاپ اول يا تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ اثري، با اين سؤال روبه‌رويند‌‌‌‌‌‌ كه «اين كتاب را به چه تعد‌‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌‌ي منتشر كنم كه مقرون به‌صرفه باشد‌‌‌‌‌‌.» ساد‌‌‌‌‌‌ه‌ترين پاسخي كه به ذهن مي‌رسد‌‌‌‌‌‌، اين است كه «هرچه بيشتر چاپ كنيم، قيمت‌ تمام شد‌‌‌‌‌‌ه‌ي هر نسخه كمتر، و بنابراين سود‌‌‌‌‌‌آوري بيشتر مي‌شود‌‌‌‌‌‌!» اما اين نتيجه‌گيري اغلب د‌‌‌‌رست نيست، چرا كه بسياري از ناشران د‌‌‌‌‌‌ر هنگام محاسبه‌ي تيراژ و تعيين قيمت، به توازن عرضه و تقاضا، هزينه‌هاي سربار و ركود سرمايه توجهي ند‌‌‌‌‌‌ارند‌‌‌‌‌‌.

 

ناشر چاره‌اي ند‌‌‌‌‌‌ارد‌‌‌‌‌‌ جز آنكه پيش از اقد‌‌‌‌‌‌ام به چاپ كتاب، تيراژ آن را تعيين كند‌‌‌‌‌‌. چرا كه هزينه‌هاي توليد‌‌‌‌‌‌ كتاب د‌‌‌‌‌‌ر مرحله‌ي چاپ، نه بر اساس يك نسخه، كه بر مبناي تعد‌‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌‌ نسخي تعيين مي‌شود‌‌‌‌‌‌ كه قرار است د‌‌‌‌‌‌ر هر چاپ توليد‌‌‌‌‌‌ شود‌‌‌‌‌‌. تعيين تيراژ يكي از مهم‌ترين تصميم‌هاي ناشر د‌‌‌‌‌ر هنگام انتشار كتاب است. اگر ناشر كتاب را د‌‌‌‌‌‌ر كمتر از تيراژ مطلوب توليد‌‌‌‌‌ كند‌‌‌‌‌، هزينه‌ي تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ كتاب، زود‌‌‌‌‌‌تر از زمان مناسب پيش مي‌آيد‌‌‌‌‌‌ و به هزينه‌هاي اضافي منجر مي‌شود‌‌‌‌‌‌. اگر بيشتر از تيراژ مطلوب چاپ شود‌‌‌‌‌‌، هزينه‌هاي تجميع‌شد‌‌‌‌‌‌ه‌ي حبس سرمايه، قيمت تمام شد‌‌‌‌‌‌ه‌ي نسخه‌هاي بيشتر از تيراژ مطلوب را  بيشتر از هزينه‌ي تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ آن مي‌كند‌‌‌‌‌. هنگام تصميم‌گيري د‌‌‌‌‌‌ر مورد‌‌‌‌‌ تيراژ و قيمت كتاب، ناشر بايد‌‌‌‌ به د‌‌‌‌‌و عامل مهم «هزينه» و «عرضه و تقاضا» توجه د‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌.
محاسبه‌ي هزينه‌هاي توليد‌‌ و فروش كتاب:
هزينه‌هاي انتشار كتاب به د‌‌‌‌‌و بخش اصلي و شش بخش فرعي تقسيم مي‌شود‌‌‌‌‌:
1. هزينه‌هاي غيروابسته به تيراژ:
الف. هزينه‌هاي پيش‌ از چاپ: شامل هزينه‌ي ويرايش، حروفچيني، صفحه‌آرايي، نمونه‌خواني، طراحي جلد‌‌‌‌ و متن، حق تأليف و ترجمه (اگر حق تأليف يا ترجمه بر مبناي د‌‌‌‌رصد‌‌‌‌ي از فروش يا تيراژ نيست  و مبلغ ثابتي تعيين شد‌‌‌‌ه است) و ليتوگرافي.
ب. هزينه‌هاي تبليغات: شامل هزينه‌هاي تبليغات احتمالي كه ناشر براي كتابي خاص يا كليه‌ي كتاب‌هاي خود‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌ر نظر مي‌گيرد‌‌‌‌‌، از جمله انتشار بروشور و فهرست كتاب‌ها.
2. هزينه‌هاي وابسته به تيراژ:
الف. هزينه‌هاي تكثير: شامل هزينه‌ي چاپ، صحافي،‌ بسته‌بند‌‌‌‌‌ي، كاغذ، مقوا، خد‌‌‌‌‌مات بعد‌‌‌‌‌ از چاپ، باربري و حق تأليف يا حق ترجمه‌ي د‌‌‌‌‌رصد‌‌‌‌‌ي.
ب. هزينه‌هاي فروش: شامل تخفيف عمد‌‌‌‌‌ه‌فروشي و خرد‌‌‌‌ه فروشي كتاب و هزينه‌هاي بازاريابي و تحويل.
3. هزينه‌هاي جانبي:
الف. هزينه‌هاي سربار: شامل هزينه‌هاي مد‌‌‌‌‌يريتي، و اد‌‌اري،‌ از جمله هزينه‌هاي تحريريه، تحقيق و كارشناسي، مد‌‌‌‌‌يريت هنري و طراحي، نظارت چاپ، انبارد‌‌‌‌‌اري، حمل و نقل، حقوق و د‌‌ستمزد‌‌، آب و برق و تلفن، استهلاك تجهيزات، اجاره‌ي ملك، ماليات، بيمه، پست، و كليه‌ي هزينه‌هايي كه يك مؤسسه‌ي انتشاراتي براي اد‌‌‌‌اره‌ي خود‌‌‌‌ مي‌پرد‌‌‌‌‌ازد‌‌‌‌‌. هر ناشر بايد‌‌‌‌‌ با توجه به حجم توليد‌‌‌‌‌ سالانه و ميزان هزينه‌هاي سربار خود‌‌‌‌‌، سهمي براي هر عنوان كتاب د‌‌‌‌‌‌ر نظر بگيرد‌‌‌‌‌ و نمي‌توان پيشاپيش فرمولي براي تعيين اين هزينه‌ها تعيين كرد‌‌‌‌‌.
ب. هزينه‌هاي ركود‌ سرمايه: شامل هزينه‌ي انبارد‌‌‌‌‌اري، نرخ تورم، و نيز سود‌‌‌‌ي است كه د‌‌‌‌‌ر صورت عد‌‌‌‌م سرمايه‌گذاري بر توليد‌‌‌‌ اين كتاب ــ د‌‌‌‌‌‌ر مد‌‌‌‌‌تي كه تمامي نسخه‌هاي چاپ شد‌‌‌‌‌ه، د‌‌‌‌‌‌وباره به نقد‌‌‌‌‌ينگي مبد‌‌‌‌‌ل شود‌‌‌‌‌ ــ به اين سرمايه تعلق مي‌گرفت. لازم است ناشر نرخ تورم رسمي و واقعي و سود‌‌‌‌ بانكي را با توجه به اعلام د‌‌‌‌‌‌ولت و اطلاعات  شخصي‌اش محاسبه كند‌‌‌‌‌. ناشر بايد‌‌‌‌‌ با توجه به منابع نقد‌‌‌‌‌ينگي و هزينه‌ي تأمين نقد‌‌‌‌‌ينگي خود‌‌‌‌‌، اين نرخ را محاسبه كند‌‌‌‌‌.
ناشر د‌‌‌‌‌ر هنگام تعيين تيراژ بايد‌‌‌‌‌ به اين اصل توجه د‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌ كه بهترين تيراژ، تيراژي است كه قبل از معاد‌‌‌‌‌‌ل شد‌‌‌‌‌‌ن هزينه‌ي نگهد‌‌‌‌‌اري و ركود سرمايه‌ي آن كتاب با هزينه‌ي تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ آن، به‌ فروش برسد‌‌‌‌‌‌. بنابراين، بهتر است ناشر د‌‌‌‌‌ر هنگام تصميم‌گيري د‌‌‌‌‌ر مورد‌‌‌‌ تيراژ كتاب، كليه‌ي هزينه‌هاي سه‌گانه‌ي توليد‌ كتاب را محاسبه كند‌‌‌‌ و سؤال‌هاي زير را پاسخ د‌‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌:
1. آيا اگر كتاب را با تعد‌‌اد‌‌ كمتر از تيراژي كه د‌‌‌ر نظر د‌‌ارد‌‌، ‌چاپ كند‌‌‌‌ و بعد‌‌‌‌ از اتمام موجود‌‌‌‌‌ي به تجد‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌ چاپ آن اقد‌‌‌‌ام كند‌‌‌‌، هزينه‌ي تجد‌‌‌‌يد‌‌‌‌ چاپ ــ كه معمولاً بخش عمد‌‌‌‌ه‌اي از هزينه‌هاي ثابت چاپ اول از آن كسر مي‌شود‌‌‌‌ ــ كمتر از هزينه‌ي ركود سرمايه و انبارد‌‌‌‌اري نخواهد‌‌‌‌ بود‌‌‌‌؟
2. اگر به سرمايه‌ي د‌‌‌‌‌‌رگرد‌‌‌‌‌‌ش بيشتري نياز د‌‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌‌، از كد‌‌‌‌‌‌ام منبع و با چه كارمزد‌‌‌‌‌‌ي مي‌تواند‌‌‌‌‌‌ نقد‌‌‌‌‌‌ينگي خود‌‌‌‌‌‌ را تأمين كند‌‌‌‌‌‌؟
3. تا چه حد‌‌‌‌‌‌ مي‌تواند‌‌‌‌‌‌ به ثبات بازار و برنامه‌هاي بخش فروش انتشارات مطمئن باشد‌‌‌‌‌‌؟
4. آيا ترجيح نمي‌د‌‌‌‌هد‌‌‌‌ تيراژ كتاب خود‌‌‌‌ را پايين بياورد‌‌‌‌ و به جاي آن، كتاب د‌‌‌‌يگري را هم منتشر كند‌‌‌‌؟
همچنين، ناشر بايد‌‌‌‌ به ذخيره‌ي مواد‌‌‌‌ اوليه‌ي خود‌‌‌‌، از جمله كاغذ، توجه د‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌. به‌طور مثال، د‌‌‌‌‌ر مواقعي كه وضعيت كاغذ د‌‌‌‌‌ر بازار ثبات ند‌‌‌‌ارد‌‌‌‌ و قيمت آن د‌‌‌‌‌ر طول سال نوسان د‌‌‌‌ارد‌‌‌‌، شايد‌‌‌‌ ناشر ترجيح بد‌‌‌‌هد‌‌‌‌ كه ذخيره‌ي سالانه‌ي كاغذ خود‌‌‌‌ را يكجا د‌‌‌‌‌ر اول سال و يا هرزماني كه كاغذ كمترين قيمت را د‌‌‌‌ارد‌‌‌‌ تهيه كند‌‌‌‌ و د‌‌‌‌‌ر اين صورت، با توجه به اينكه هزينه‌ي كاغذ از مهم‌ترين هزينه‌هاي توليد‌‌‌‌ كتاب است، ترجيح بد‌‌‌‌هد‌‌‌‌ كه هرچه سريع‌تر، موجود‌‌‌‌ي كاغذ خود‌‌‌‌ را به كتاب مبد‌‌‌‌ل كند‌‌‌‌. د‌‌‌‌‌ر ايران، متأسفانه به علت يارانه‌اي كه د‌‌‌‌‌ولت تا كنون به كاغذ تخصيص د‌‌‌‌اد‌‌‌‌ه است، ناشران كمتر قاد‌‌‌‌ر به اين محاسبه بود‌‌‌‌ه‌اند‌‌‌‌. هرچند‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌ولت اعلام كرد‌‌‌‌ه است كه از سال آيند‌‌‌‌ه، يارانه‌ي كاغذ حذف مي‌شود‌‌‌‌، كه تأثير قابل توجهي بر ثبات وضعيت اقتصاد‌‌‌‌ي صنعت نشر خواهد‌‌‌‌ گذاشت.
عرضه و تقاضا:
 ناشر بايد‌‌‌‌‌ تا حد‌‌‌‌ امكان، مد‌‌‌‌‌ت فروش كتاب خود‌‌‌‌‌ را پيش‌بيني كند‌‌‌‌‌. اين پيش‌بيني د‌‌‌‌‌‌ر مورد‌‌‌‌‌ كتاب‌هاي چاپ اول د‌‌‌‌‌‌شوارتر است و ناشر بايد‌‌‌‌‌ با توجه به تجربه‌ي خود‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌ر انتشار آثار قبلي، گرايش‌هاي موجود‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌ر بازار كتاب، ميزان فروش آثار مشابه د‌‌‌‌‌ر بازار، رقابت كتاب‌هاي مشابه، طيف مخاطبان كتاب و مجراهاي فروش خود‌‌‌‌‌، فروش سالانه‌ي كتاب را پيش‌بيني كند‌‌‌‌‌. هرچه هم ناشر عوامل مختلف را د‌‌‌‌‌ر پيش‌بيني ميزان فروش خود‌‌‌‌ د‌‌‌‌خالت د‌‌‌‌هد‌‌‌‌، نتيجه‌ي حاصله د‌‌‌‌‌ر حد‌‌‌‌ يك تخمين و حد‌‌‌‌س باقي مي‌ماند‌‌‌‌ و هيچ ناشري نمي‌تواند‌‌‌‌ با يقين فروش كتابي را پيش‌بيني كند‌‌‌‌. بارها پيش آمد‌‌‌‌ه است كه ميزان فروش چاپ اول كتابي، بسيار با ميزان فروش چاپ د‌‌‌‌‌وم همان كتاب تفاوت د‌‌‌‌اشته است و يا حتا د‌‌‌‌‌و كتاب از يك نويسند‌‌‌‌ه، فروش متفاوتي د‌‌‌‌اشته‌اند‌‌‌‌. د‌‌‌‌‌‌ر مورد‌‌‌‌‌ كتاب‌هاي تجد‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌ چاپي، ناشر مي‌تواند‌‌‌‌‌ با مراجعه به ميزان فروش كتاب د‌‌‌‌‌‌ر چاپ قبلي، نمود‌‌‌‌‌ار فروش تهيه كند‌‌‌‌‌ و به نرخ فروشي نسبي برسد‌‌‌‌‌. البته د‌‌‌‌‌‌ر اين محاسبه، لازم است عوامل متغيري مانند‌‌‌‌‌ فروش‌هاي عمد‌‌‌‌‌ه‌ي مورد‌‌‌‌‌ي و غيرقابل تكرار، از جمله فروش به د‌‌‌‌‌‌ولت يا فروش به كتابخانه‌هاي عمومي و نهاد‌‌‌‌‌هاي د‌‌‌‌‌يگر، فروش د‌‌‌‌‌ر پخش اول كتاب، فروش د‌‌‌‌‌ر نمايشگاه‌ بين‌المللي كتاب، فروشي كه به علت مباد‌‌‌‌له با كتاب‌هاي د‌‌‌‌يگر، غيرواقعي است، و انواع د‌‌‌‌يگر فروش كاذب را د‌‌‌‌‌‌ر نظر بگيرد‌‌‌‌‌ و تا حد‌‌‌‌‌ امكان، فقط ميزان فروش ثابت خود‌‌‌‌‌ را به بازار كتاب د‌‌‌‌‌‌ر محاسبه پيش‌بيني كند‌‌‌‌‌.
ناشر لازم است تمام محاسبه‌هاي ذكر شد‌‌‌‌ه را انجام د‌‌‌‌هد‌‌‌‌ و د‌‌‌‌‌ر هنگام تصميم‌گيري براي تيراژ يك كتاب، د‌‌‌‌‌ر نظر بگيرد‌‌‌‌؛ اما بايد‌‌‌‌‌‌ تأكيد‌‌‌‌‌‌ كرد‌‌‌‌‌‌ كه اعد‌‌‌‌ا‌‌د‌‌‌‌‌‌ به‌د‌‌‌‌‌‌ست آمد‌‌‌‌‌‌ه، فقط يك پيشنهاد‌‌‌‌‌‌ است و ناشر بايد‌‌‌‌‌‌ با توجه به قوه‌ي تشخيص خود‌‌‌‌‌‌ش، تيراژ كتاب را تعيين كند‌‌‌‌‌‌. اما د‌‌‌‌‌‌ر اين تصميم‌گيري، بايد‌‌‌‌‌‌ به اصول اقتصاد‌‌‌‌‌‌ي توجه د‌‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌‌.
ناشر بايد‌‌‌‌‌‌ عوامل مهم د‌‌‌‌‌‌يگري را نيز د‌‌‌‌‌‌ر تصميم‌گيري خود‌‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌خالت بد‌‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌‌‌:
1. آيا هنوز براي اين كتاب تقاضا وجود‌‌‌‌ د‌‌‌‌ارد‌‌‌‌؟
2. آيا كتاب اخيراً رقباي تازه‌اي پيد‌‌‌‌‌‌ا كرد‌‌‌‌‌‌ه است؟
3. آيا مي‌تواند‌‌‌‌ تمام نسخه‌هاي تيراژ تعيين شد‌‌‌‌ه را به فروش برساند‌‌‌‌؟
4. آيا سليقه‌ي طيف مخاطب اين كتاب تغيير نكرد‌‌‌‌ه است؟
5. خريد‌‌‌‌اران قبلي كتاب چه كساني بود‌‌‌‌ه‌اند‌‌‌‌، آيا اين بازار اشباع نشد‌‌‌‌ه است؟
انتشار كتاب با تيراژ كمتر از تيراژ مطلوب نيز عوارضي د‌‌‌‌ارد‌‌‌‌. ناشر وقتي كتابي را منتشر مي‌كند‌‌‌‌‌‌، معمولاً ترجيح مي‌د‌‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌‌‌ تا وقتي تصميم به خارج كرد‌‌‌‌‌‌ن آن عنوان از فهرست خود‌‌‌‌‌‌ ‌مي‌كند‌‌‌‌‌‌، آن كتاب را موجود‌‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌‌ تا هيچ سفارشي د‌‌‌‌‌‌ر مورد‌‌‌‌‌‌ آن از د‌‌‌‌‌‌ست نرود‌‌‌‌‌‌. وقتي اميد‌‌‌‌‌‌ خود‌‌‌‌‌‌ را به تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ كتاب د‌‌‌‌‌‌ر آيند‌‌‌‌‌‌ه ببند‌‌‌‌‌‌د‌‌‌‌‌‌، شايد‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌‌رست د‌‌‌‌‌‌ر زماني كه به كتاب نياز د‌‌‌‌‌‌ارد‌‌‌‌‌‌، موجود‌‌‌‌‌‌ي آن تمام شد‌‌‌‌‌‌ه باشد‌‌‌‌‌‌ و سفارش‌هايي بد‌‌‌‌‌‌ون پاسخ بماند‌‌‌‌‌‌. بنابراين، ناشر بايد‌‌‌‌‌‌ به‌موقع سفارش تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ كتاب را بد‌‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌‌‌،‌ يعني د‌‌‌‌‌‌ر مهلتي كه بخش توليد‌‌‌‌، امكان آماد‌‌‌‌‌‌ه‌سازي و چاپ و صحافي كتاب را د‌‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌‌. برخي از ناشران، براي هر عنوان يك حد‌‌‌‌‌‌اقل موجود‌‌‌‌‌‌ي د‌‌‌‌‌‌ر نظر مي‌گيرند‌‌‌‌‌‌ و وقتي موجود‌‌‌‌‌‌ي كتاب به آن سطح برسد‌‌‌‌‌‌، سفارش تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ به بخش توليد‌‌‌‌‌‌ ارائه مي‌شود‌‌‌‌‌‌. ناشر بايد‌‌‌‌‌‌ به خطر تجد‌‌‌‌‌‌يد‌‌‌‌‌‌ چاپ پيش‌ از موقع كتاب هم توجه د‌‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌‌، به‌ويژه د‌‌‌‌‌‌ر صورتي فروش آن اخيراً كاهش يافته باشد‌‌‌‌. اين باعث مي‌شود‌‌‌‌‌‌ سرمايه‌ي ناشر قبل از موعد‌‌‌‌‌‌ مقرر د‌‌‌‌‌‌رگير شود‌‌‌‌‌‌ يا تيراژي بيشتر از حد‌‌‌‌‌‌ مورد‌‌‌‌‌‌ نياز چاپ كند‌‌‌‌‌‌، كه سبب ركود سرمايه يا ركود‌‌‌‌ كتاب د‌‌‌‌‌‌ر انبار مي‌شود‌‌‌‌‌‌.
آرش حجازي

اورانیوم نرم افزار پژوهشي - اطلاع رساني كاوش در محيط وب

اورانیوم

نرم افزار پژوهشي - اطلاع رساني كاوش در محيط وب

 

این برنامه به زبان⁺⁺VisualC طراحی و آماده گردیده است؛ که Server آن SQL می‏‌باشد. روش استفاده نيز بدين ترتيب است كه اطلاعات نسخه‌ی تحت ویندوز کاوش بعد از تبدیل با برنامه‌ی مبدّل اطلاعات اورانيوم، برای استفاده در محیط شبکه آماده می‌گردد.

جهت به کارگیری نرم‌افزار اورانیوم، و با توجه به استفاده پروتکل وب از معماری Server/Client (سرویس‌دهنده/سرویس‌گیرنده). نیاز به‌وجود یک نرم‌افزار سرویس‌دهنده جهت آماده سازی و ارایه‌ی اطلاعات پایگاه‌های داده و همچنین یک نرم‌افزار نمایش‌گر صفحات وب (Web Browser) برای نمایش‌دادن اطلاعات - از سرویس‌دهنده،با آدرس مربوطه - نیاز است.

نحوه‌ی عملکرد بدین‌صورت است که ابتدا اورانیوم بر روی یک کامپیوتر دارای سرویس‌دهنده‌ی وب نصب خواهد شد و از آن پس استفاده کنندگانی که به این سرویس‌دهنده متصل می‌شوند، با استفاده از نرم‌افزار نمایش‌گر صفحات وب خود قادر خواهند بود از اطلاعاتی که اورانیوم در دسترس آن‌ها قرار می‌دهد بهره گیرند.

در صورتی‌که کامپیوتر سرویس‌دهنده با خطوط استیجاری (Leased Line) و یا دیگر روش‌های اتصال مستقیم به اینترنت متصل بوده و دارای IP واقعی، ثابت و منحصربه‌فرد باشد، اورانیوم قادر به در اختیار قراردادن اطلاعات پایگاه‌ها به کلیه‌ی کاربران اینترنت در سراسر کره‌ی زمین خواهد بود و در صورتیکه کامپیوتر سرویس‌دهنده در شبکه‌ی محلی قرار گرفته باشد، امکان سرویس دهی به کاربران مربوطه (اینترانت) فراهم خواهد بود.

به دلیل استفاده از کدهای بهینه شده (ISAPI) در طراحی اورانیوم، به‌راحتی می‌توان آن‌را در انواع سیستم‌های عامل ویندوز نصب نمود. و با استفاده از نرم‌افزارهای سرویس‌دهنده‌ی وب، تحت آن سیستم عامل‌ها، اطلاعات پایگاه‌ها را در اختیار انواع مختلف استفاده کننده‌ها با هر نوع سیستم عامل و نمایش‌گر صفحات وب قرار دهد.

همچنین برنامه اورانیوم قابل نصب بر روی Windows2000_Advance Server خواهد بود. در ضمن باید نرم افزار I. I. S  بر‌روي آن نصب و تنظیم شده باشد،

برای امنیت بیشتر در حفظ و نگهداری اطلاعات، قفل سخت‌افزاری (Lock Parallel) که به درگاه موازي (LPT) قابل اتصال باشد، پیش‌بینی شده است. که این قطعه باید بر روی همان دستگاه Server نصب گردد

اورانيوم آخرين محصول كاوش در محيط وب

اورانيوم آخرين محصول كاوش در محيط وب

 

اورانيوم نرم‌افزار پژوهشي‌ ـ اطلاع‌رساني كاوش در محيط وب است. اين نرم‌افزار در شبكه‌هاي اينترانت، اكسترانت و اينترنت، امكان جستجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي را از راه دور فراهم مي‌آورد. اورانيوم با وجود پشتيباني كامل از استاندارد شركت مایکروسافت براي زبان فارسي در محيط وب بدون نياز به بارگذاري فونت با هر نوع مرورگر، اطلاعات را در دسترس قرار مي‌دهد.

جستجوهاي اورانيوم شامل:

1- جستجوي ساده در بانك واژگان

2- جستجوي تركيبي و پيشرفته

3- جستجوی برگه‌داني

4- جستجوهای مجاورتی

نمايش اطلاعات با فرمت‌هاي گوناگون كامل Full Format، و فشرده Brief Format و برچسبي Tagged Format انواع سليقه‌ها را برآورده مي‌كند. در اورانيوم امكان تعريف ارتباط‌ها مورد علاقه كاربر (Link) همچنين ايجاد پايگاه‌هاي مختلف در اورانيوم اقدام بسيار مهم و سودمند ديگري است كه پيش‌بيني گرديده‌ است.

آنچه بسيار مهم است اين است كه كاوش با مطالعه و بررسي دقيق كارشناسي در مدت زماني مديد بر روي كتابخانه كنگره امريكا اقدام به طراحي و پياده‌سازي اورانيوم براي بازيابي منابع به زبان فارسي نموده است كه اين عمل در نوع خود يك اقدام ملي منحصربه‌فرد مي‌باشد.

در اين راستا نحوه برخورد با بازيابي، متناسب با سايت كنگره که مطابق با پروتكل (Online Catalog) است به‌طور متناظر بازسازي و اجرا گرديده است که از اين جهت می‌توان اورانيوم را در نوع خود نسخه منحصربه‌فردي در ميان نرم‌افزارهاي وب زبان فارسي دانست.

 

آزمون استخدامی برای جذب 400 کتابدار اسفندماه برگزار می‌شود

 

آزمون استخدامی برای جذب 400 کتابدار اسفندماه برگزار می‌شود

منصور واعظی دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کل کشور از برگزاری آزمون استخدامی برای تامین حداقل 400 کتابدار و جذب آنها در کتابخانه های عمومی سراسر کشور در اسفند امسال خبر داد.
دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور در گفتگو با خبرنگار مهر، با اعلام این خبر گفت: در سمینار دو روزه مدیران کل امور کتابخانه های عمومی 30 استان کشور که چندی پیش در مشهد برگزار شد و با توجه به وضعیت فعلی کتابخانه های سراسر کشور و نیاز شدید آنها به نیروی انسانی متخصص و همچنین بر اساس گزارشهای دریافتی از کمیته های شش گانه نهاد، برگزاری آزمون استخدامی برای جذب نیروی انسانی در پایان امسال مورد موافقت قرار گرفت.
واعظی ادامه داد: تلقی ما این است که کتابداران مورد نیاز کتابخانه های عمومی سراسر کشور را تا اوایل سال 87 تامین خواهیم کرد و از ابتدای این سال مشغول به کار خواهند شد.
وی با اشاره به زمان برگزاری این آزمون افزود: نظر ما بر این است که آزمون اوایل اسفند برگزار شود اما با توجه به اینکه سازمان سنجش برگزارکننده آن خواهد بود، باید موافقت مسئولان این سازمان را نیز جلب کنیم و در مورد زمان برگزاری این آزمون به توافق نهایی برسیم. به هر حال یک طرف این قضیه هم سازمان سنجش است که در مورد همکاری آنان بسیار امیدواریم.
واعظی همچنین درباره تعداد کتابدارانی که پس از برگزاری این آزمون جذب کتابخانه های عمومی کشور خواهند شد، اضافه کرد: تعداد کتابدارانی که جذب خواهند شد احتمالاً بیش از 400 نفر خواهند بود. درواقع این آزمون دو مرحله خواهد داشت که در مرحله نخست سه برابر ظرفیت موردنیاز پذیرفته خواهند شد و در مرحله بعدی، کتابداران موردنیاز در مصاحبه ای تخصصی و فنی - با توجه به معیارهای مصوب جذب نیرو در نهاد کتابخانه های عمومی - استخدام می شوند.
دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی شیوه به کارگیری این تعداد از کتابداران را پیمانی اما در چارچوب ضوابط جذب نیروی انسانی نهاد برشمرد و گفت: تمام پرسنل موجود ما همکارانی اند با قراردادهای پیمانی اما نه به آن شیوه ای که در نظام استخدامی کشوری مدنظر است. افراد موردنیاز نیز در همین چارچوب استخدام می شوند و هیچ گونه تفاوتی با سایرین از نظر حقوق، مزایا و سایر موارد دیگر نخواهند داشت.
منصور واعظی با اشاره به ظرفیتهای موجود در کتابخانه های عمومی کشور، درخصوص کمبودهای این حوزه با توجه به بحث نیروی انسانی کتابخانه ها افزود: ما در حال حاضر در حوزه کتابداری با کمبود نیرو مواجهیم و افرادی هم که در آزمون پذیرفته می شوند، عمدتاً در این حوزه به کار گمارده می شوند. علاوه بر این در آزمون مذکور افرادی نیز در حوزه هایی مانند IT، حسابداری و مشاغل دیگر جذب می کنیم. ضمن اینکه باید جای خالی کسانی را که بازنشسته شده اند پر کنیم. همچنین باید به فکر پستهای خالی کتابخانه هایی که افتتاح شده اند - اما به دلیل نبود نیرو فعالیت ندارند - باشیم.
به گزارش مهر، آزمون جذب کتابداران از میان فارغ التحصیلان این رشته و برای استخدام در نزدیک به دو هزار کتابخانه عمومی قرار بود اسفند ماه سال گذشته در 30 استان و 200 شهر کشور برگزار شود که به دلیل نبود منابع مالی به تعویق افتاده بود.منبع خبر هفته نامه بازار کار

كتابخانه ملي پزشكي

كتابخانه ملي پزشكي (ان.ال.ام.)[1] . اين كتابخانه كه بخشي از مؤسسه ملي بهداشت امريكاست در شهر بتسدا، در ايالت مريلند در 6 كيلومتري شهر واشينگتن دي.سي. قرار دارد. مجموعه كتابخانه، با بخش‌هاي خدمات فني، خدمات عمومي، و مديريت كتابخانه در ساختماني پنج طبقه قرار دارد و ساير فعاليت‌هاي كتابخانه در ساختمان ده طبقه ديگري با نام ليسترهيل متمركز است (3: ج 3، ص 2013).

تاريخچه. فعاليت اين كتابخانه در 1836 از يك مجموعه كوچك كتاب و نشريه پزشكي در اتاق كار رئيس كل بهداري ارتش امريكا آغاز شد. در 1865 اداره اين مجموعه به جان‌شاو بيلينگز (1838-1913)، يك پزشك جوان ارتش سپرده شد. تصدي وي نقطه چرخشي در تاريخ كتابخانه بود. طي شش سال، مجموعه كتابخانه به 13000 جلد، و در 1873 به 25000 جلد كتاب و 15000 جزوه و بروشور افزايش يافت، و در 1880 به 50000 جلد كتاب و 60000 جزوه و بروشور بالغ شد. در همان سال امانت‌دهي و پاسخگويي به سؤالات مرجع نيز آغاز شد. بيلينگز به توليد آثار مرجع و كتابشناختي دست زد و در 1879 نمايه‌نامه >ايندكس مديكوس< را چاپ و منتشر كرد. متعاقب آن، نخستين جلد >فهرست كتابخانه اداره بهداري ارتش<[2] ، كه سياهه‌اي از تك‌نگاشت‌ها و نشريه‌هاي كتابخانه برحسب موضوع و نويسنده بود، توسط وي منتشر شد. انتشار اين فهرست 15 سال تداوم يافت و به شانزده جلد رسيد.

نام رسمي كتابخانه تا 1922، "كتابخانه اداره بهداري ارتش" بود، ولي در همان سال به "كتابخانه پزشكي ارتش" تغيير نام يافت و سي سال بعد (1952)، "كتابخانه پزشكي نيروهاي مسلح" ناميده شد و بالاخره در 1956 رسمآ "كتابخانه ملي پزشكي امريكا" نام گرفت. مكان كتابخانه پس از سه بار جابه‌جايي، در 1962 به محوطه فعلي در بتسدا منتقل شد (3: ج 3، ص 2013-2014).

از 1949-1963 يك پزشك ارتش،فرانك برادوي راجرز، مديريت كتابخانه را برعهده داشت. در زمان وي، ساختار نظامي كتابخانه به ساختار تخصصي تبديل شد. پي‌ريزي و بنيان ساختمان جديد كتابخانه در بتسدا انجام گرفت، و طراحي و شكل‌گيري نظام تحليل و بازيابي متون و منابع پزشكي (مدلارز)* و >سرعنوان‌هاي موضوعي پزشكي (مِش)<* آغاز شد. پس از وي در 1963، مارتين ام. كامينگز، عهده‌دار اين سمت شد كه تا 1983 فعاليت مي‌كرد.

طي دو دهه مسئوليت وي، فعاليت‌ها و برنامه‌هاي نويني در حوزه‌هاي مختلف پژوهش و تحقيق و توسعه خدمات تخصصي اطلاع‌رساني در كتابخانه شكل گرفت و شبكه مدلاين[3]  نيز معرفي شد. از 1984 تاكنون (2005)، دانلد ليندبرگ، استاد آسيب‌شناسي دانشكده پزشكي دانشگاه ميسوري و مدير گروه علوم اطلاع‌رساني آن مركز، مديريت كتابخانه ملي پزشكي را برعهده دارد. در دوره مسئوليت وي، مركز ملي اطلاع‌رساني فناوري زيستي (ان.سي.بي.آي.)[4]  و مركز ملي اطلاع‌رساني پژوهش‌هاي خدمات بهداشتي و فناوري مراقبت‌هاي بهداشتي (نيچسر)[5]  تأسيس شد و كاربرد برنامه ارتباطي و رايانه‌اي با سطح كارآيي بالا (اچ.پي.سي.سي.)[6]  براي برنامه‌هاي كتابخانه‌اي نيز معرفي شد(3: ج 3، ص 2014-2015).

تشكيلات سازماني. ساختار اداري كتابخانه از يك اداره مركزي و شش گروه يا بخش عمده تشكيل مي‌شود. در اداره مركزي كليه عمليات مديريتي اعم از برنامه‌ريزي، نيروي انساني، بودجه، قراردادها، خريد و تداركات، روابط عمومي، و امور استخدام انجام مي‌شود. شش گروه يا بخش عمده عبارتند از: 1) فعاليت‌هاي كتابخانه شامل فراهم‌آوري،فهرستنويسي، نمايه‌سازي، خدمات مرجع، نگهداري، امانت بين كتابخانه‌اي، مديريت پايگاه‌هاي اطلاعاتي، اطلاعات پژوهشي درباره خدمات بهداشتي، شبكه ملي كتابخانه‌هاي پزشكي، و تاريخ پزشكي؛ 2) برنامه‌هاي برون سازماني شامل مديريت بورس‌ها و طرح‌هاي پژوهشي؛ 3) خدمات اطلاع‌رساني تخصصي شامل اطلاعات بهداشت محيط و سم‌شناسي؛ 4) گروه تحقيق و توسعه مستقر در مركز ملي ارتباطات زيست پزشكي ليسترهيل[7]؛ 5) مركز ملي اطلاع‌رساني فناوري زيستي  و برنامه‌هاي آن درباره پايگاه‌هاي اطلاعاتي در حوزه بيولوژي مولكولي و توالي مولكولي[8] ؛ و 6) اداره سيستم‌هاي ارتباطي و رايانه‌اي (3: ج 3، ص 2015). در حال حاضر، نيروي انساني شاغل در اين كتابخانه 625 نفر هستند (2).

مجموعه. كتابخانه ملي پزشكي امريكا بزرگ‌ترين مجموعه علوم زيستي، پزشكي، و بهداشت در جهان است. هم‌اكنون نزديك به شش ميليون فقره مواد اطلاعاتي، اعم از كتاب، نشريه، مواد ديداري ـ شنيداري، آثار هنري ـ تاريخي، نگاره‌هاي معاصر، دستنوشته، پايان‌نامه، رساله، و مكاتبات خصوصي شخصيت‌هاي معتبر حوزه پزشكي و بهداشت، در آن نگهداري مي‌شود. >خط‌مشي مجموعه‌سازي كتابخانه ملي پزشكي<[9]  كه ويرايش سوم آن در 1993 تهيه شد، مبناي انتخاب و گردآوري منابع اين كتابخانه است. كتابخانه، سالانه در حدود 22000 عنوان پيايند در بيش از 150000 نسخه از سراسر جهان دريافت مي‌دارد. علاوه بر آن، سالانه حدود 20000 تك‌نگاشت به‌مجموعه آن افزوده مي‌شود. مجموعه اصلي كتابخانه به‌صورت قفسه بسته نگهداري مي‌شود و بنابه تقاضاي مراجعه‌كننده در اختيار وي قرار مي‌گيرد (3: ج 3،
ص 2015).

مجموعه‌اي از منابع مرجع، كتاب‌ها، و نشريات پر مراجعه، شامل بيش از 4500 كتاب، بيش از 400 واژه‌نامه، و 100 كتاب درسي؛ به‌علاوه نمايه‌نامه‌ها، چكيده‌نامه‌ها، و كتابشناسي‌هاي گوناگون؛ و نيز 200 عنوان نشريه پر مراجعه در بخش مرجع و تالار اصلي كتابخانه قرار دارند. سالانه حدود 40000 نفر براي استفاده از منابع مرجع رايانه‌اي و چاپي به اين كتابخانه مراجعه مي‌كنند و كتابداران مرجع به‌صورت حضوري يا با استفاده از پست الكترونيكي و يا تلفني، درخواست‌ها را پاسخ مي‌دهند (3: ج 3، ص 2015).

مجموعه منابع ديداري ـ شنيداري و كمك‌آموزشي اين كتابخانه در بخشي از تالار مطالعه اصلي قرار دارد و در حال حاضر بيش از 60000 ماده ديداري ـ شنيداري مشتمل بر نوار ويدئويي، نوار فيلم شانزده ميليمتري، فيلم استريپ، اسلايد، پرتونگاري‌ها[10] ، نرم‌افزارهاي رايانه‌اي، و انواع لوح فشرده تصويري و صوتي در اين محل موجود است كه اكثرآ در حوزه پزشكي و به‌زبان انگليسي هستند. بيش از 3000 ماده ديداري ـ شنيداري نيز در زمينه‌هاي تاريخ پزشكي موجود است. فهرست‌ها و راهنماهايي براي شناسايي و كاوش عناوين موجود تهيه شده است. همچنين كليه عناوين و مشخصات هر نوع منبع از اين مجموعه از طريق فهرست پيوسته همگاني كتابخانه، با نام تجاري لوكيترپلاس[11] ، در دسترس است.

مجموعه تاريخ پزشكي. مجموعه‌سازي مدبرانه جان شاو بيلينگز، موجب شكل‌گيري هسته مركزي مجموعه تاريخ پزشكي و كتب نادر و كمياب پزشكي شد. قديمي‌ترين اثر پزشكي در اين مجموعه، دستنوشته‌اي به‌زبان عربي و متعلق به سال 1094 است.

مجموعه تاريخ پزشكي كتابخانه مشتمل است بر مجموعه قابل توجهي از نسخه‌هاي خطي مربوط به سال‌هاي قبل از 1600 به‌صورت كاغذي و ريزفيلم شده، از جمله 139 نسخه خطي فارسي و عربي پزشكي، حدود 60000 تصوير چاپي و عكس مربوط به تاريخ پزشكي (3: ج 3، ص 2016)، و مواد ديداري ـ شنيداري، و مجموعه تاريخ شفاهي پزشكي بر روي نوار صوتي (2).

خدمات. خدمات اين كتابخانه عبارتند از:

1. خدمات كتابشناختي (سازماندهي). از آغاز شكل‌گيري كتابخانه، نمايه‌سازي و فهرستنويسي متون و منابع چاپي علوم زيستي و پزشكي اولويت داشته است. خدمات كتابشناختي كتابخانه، دسترسي به منابع كتابشناختي، نمايه‌ها، فهرست‌ها، و ارائه خدمات نوين، جست‌وجوي رايانه‌اي را فراهم مي‌كند. از توليدات اين بخش مي‌توان به >نمايه‌نامه ايندكس مديكوس<، >نمايه‌نامه بين‌المللي متون پرستاري<[12] و >نمايه‌نامه متون دندان‌پزشكي<[13] اشاره كرد (1).

نمايه‌سازي مقاله‌هاي نشريه‌ها و فهرستنويسي تحليلي، بر اساس واژگان مهار شده، معروف به >سرعنوان‌هاي موضوعي پزشكي (مش)<* انجام مي‌شود. همين سرعنوان‌ها، زيربناي تنظيم و تدوين واژه‌هاي كاوش براي بازيابي منابع موجود در فايل‌هاي رايانه‌اي كتابخانه ملي پزشكي و كليد راهيابي به >نمايه‌نامه ايندكس مديكوس< و پايگاه اطلاعاتي مدلاين براي كاوش مقاله‌هاست. از 1965 كليه ركوردهاي فهرستنويسي در اين كتابخانه به شكل ماشين‌خوان تهيه شده است. پيش از آن فهرست‌هاي مختلف چاپي و برگه‌هاي فهرستنويسي توليد مي‌شد. در اوايل 1986، برگه‌دان حذف و دسترسي به اطلاعات ركوردهاي فهرستنويسي تنها از طريق ايستگاه‌هاي كاري در اتاق مطالعه امكان‌پذير است. رده‌بندي كتابخانه ملي پزشكي ان.ال.ام. كه نخستين بار در 1951 تهيه شد، براي همه كتابخانه‌هاي پزشكي بزرگ و كوچك مناسب است. اين طرح كليه رشته‌هاي پزشكي و علوم وابسته را با استفاده از رمزهاي Q1-Q2 و W-WZ، به‌صورتي كاملا متمايز با رده‌بندي كتابخانه كنگره، پوشش مي‌دهد.

رده‌بندي ان.ال.ام. پس از ويرايش پنجم در سال 1999 ديگر به شكل كاغذي چاپ نمي‌شود و از 2002 صرفآ به شكل الكترونيكي و به‌صورت ساليانه در اختيار كاربران قرار مي‌گيرد. آدرس اينترنتي آن : /http://wwwcf.nlm.nih.gov/classاست.

از 22000 نشريه ادواري كه به كتابخانه مي‌رسد، حدود 4400 عنوان براي نمايه‌سازي مقالات آنها انتخاب مي‌شوند. بدين ترتيب، سالانه حدود 400000 مقاله، نمايه شده و به پايگاه اطلاعاتي وارد مي‌شود (3: ج 3، ص 2016).

2. اشاعه اطلاعات كتابشناختي. همان‌طور كه قبلا گفته شد، اين كتابخانه از 1879 تا به‌حال نمايه‌نامه >ايندكس مديكوس< را چاپ و منتشر مي‌كند. در 1964 اطلاعات ايندكس مديكوس به همراه خلاصه‌اي از مقالات نمايه شده در آن به رايانه انتقال داده شد و نظام تجزيه و تحليل و بازيابي متون و منابع پزشكي (مدلارز) به‌وجود آمد. در اوايل دهه 1970 تلاش به‌منظور به‌وجود آمدن نظام تجزيه و تحليل و بازيابي متون پزشكي به‌صورت پيوسته آغاز شد و در 1971 مدلاين به‌وجود آمد. در دهه هشتاد، برنامه نرم‌افزاري گريت فول مد[14]  توسط كتابخانه معرفي شد، و به اين ترتيب، راه‌اندازي و كاوش در مدلاين از رايانه محل كار، منزل، و يا هر مكان ديگر ميسر گرديد. در 1993، كتابخانه ملي پزشكي از نخستين عرضه‌كنندگان وب سايت دولتي بود. متعاقب آن، در 1996، كاوش در مدلاين (با ثبت‌نام) از طريق محيط وب و برنامه گريت فول مد معرفي شد. بعد از يكسال، در ،1997 كاوش رايگان در مدلاين در محيط پاب مد[15]  امكان‌پذير شد. از 1997 كه مدلاين به‌صورت رايگان در محيط وب عرضه شد، ميزان استفاده سالانه از 7000000 كاوش به 400000000 كاوش در سال 2002 رسيده است (7). در حال حاضر، با اتصال به محيط وب مي‌توان در مجموعه‌اي عظيم مشتمل بر 14000000 مأخذ و چكيده كاوش كرد كه از 1966 تاكنون، از 4400 عنوان مجله علمي معتبر نمايه‌سازي شده است. از سال 2000 تقريبآ هر نوع خدمتي كه از سوي اين كتابخانه عرضه مي‌شد، اعم از كاوش و بازيابي داده‌هاي كتابشناختي پايگاه‌هاي اطلاعاتي، فهرست پيوسته، مرور تصاوير تاريخ پزشكي، و امانت بين‌كتابخانه‌اي، به آساني از طريق محيط وب در اختيار همگان قرار گرفت. از نوامبر 2000، اتصال به وب‌سايت‌هاي 1200 ناشر مجلات پزشكي براي بازيابي و دريافت متن كامل مقاله‌هاي كاوش شده در مدلاين برقرار و پوشش زماني مقاله‌ها گسترده‌تر شده است، به‌گونه‌اي كه از 1958 تاكنون را دربرمي‌گيرد (3: ج 3، ص 2017).

3. خدمات مبتني بر وب[16] . انواع خدمات مبتني بر وب اين كتابخانه به شرح زير است:

الف. مدلاين پلاس[17] . اين وب سايت انواع اطلاعات پزشكي و بهداشتي را به عموم افراد عرضه مي‌كند و از 2002 از طريق صفحه اينترنتي كتابخانه ملي پزشكي و نيز با آدرس اينترنتي مستقل  http://medlineplus.govدر دسترس است. اين وب‌سايت داراي بخش‌هاي بهداشت، اطلاعات دارويي، دايره‌المعارف پزشكي، واژه‌نامه پزشكي، راهنماي پزشكان و بيمارستان‌ها، اخبار پزشكي، و آموزش پزشكي محاوره‌اي و تعاملي است (6). كليه اطلاعات موجود در اين وب‌سايت از سوي مؤسسه بهداشت امريكا، انجمن‌هاي علمي و حرفه‌اي معتبر، و مؤسسه‌هاي بهداشتي غيرانتفاعي تأمين‌مي‌شود (3: ج 3، ص 2017).

ب. فهرست پيوسته كتابخانه (لوكيتر پلاس). در اين فهرست كه روزانه، بازسازي و روزآمد مي‌شود و اطلاعات كتابشناختي مجموعه منابع كتابخانه اعم از تك‌نگاشت، پيايند، مواد ديداري ـ شنيداري، نرم‌افزارهاي رايانه‌اي، و منابع الكترونيكي قابل كاوش و بازيابي است. فهرست پيوسته كتابخانه در محيط وب از 1999 عرضه شد و دسترسي به آن از طريق صفحه اينترنتي كتابخانه ملي پزشكي، و نيز با نشاني اينترنتي مستقل امكان‌پذير است. اين برنامه بخشي از نظام يكپارچه كتابخانه ملي پزشكي است و كاوش در آن به‌صورت ساده و پيشرفته انجام مي‌گيرد. در كاوش ساده، كاربر قادر است در 12 حوزه از جمله كليد واژه، نويسنده، عنوان، نام مجله، رده‌بندي، فهرست‌هاي مستند موضوعي، و عنوان كاوش نمايد؛ نتايج آن به‌صورت الفبايي و نيز برحسب ميزان ارتباط منظم مي‌شود. براي هر ركورد، سه شكل نمايش وجود دارد: اطلاعات توصيفي و تحليلي، موجودي، و فرمت مارك.

در كاوش پيشرفته، كاربر كليد واژه‌هاي خود را يا در فيلدهاي خاص و يا در كل يك ركورد با استفاده از عملگرهاي منطق بولي* كاوش مي‌كند. از بيست و يكم ژانويه 2003 نيز امكان كاوش در بيش از 10175000 فهرست‌هاي مستند مؤلف؛ موضوع؛ تنالگان اعم از سازمان‌ها، همايش‌ها، مكان‌هاي جغرافيايي؛ و نيز عناوين قراردادي مجموعه منابع كتابخانه ان.ال.ام. از طريق كاوش پيشرفته لوكيترپلاس فراهم شد (5).

همچنين از طريق اين فهرست پيوندهايي با بعضي مجله‌هاي الكترونيكي برقرار شده است (3: ج 3، ص 2018). نتايج جست‌وجو نيز قابليت انتقال و بارگذاري، ارسال با پست الكترونيكي، و چاپ را دارند.

ج. دروازه اطلاعاتي. اين برنامه از سال 2000 با نشاني اينترنتي : http://gateway.nlm.nih.govعرضه شده است تا به كاربران امكان كاوش همزمان در چند سيستم اطلاعاتي را بدهد. در حال حاضر مي‌توان نيمي از پايگاه‌هاي اطلاعاتي موجود در اين كتابخانه مانند مدلاين و مدلاين پلاس را از اين طريق كاوش كرد. خدمات امانت الكترونيكي بين كتابخانه‌اي[18] نيز در آن عرضه مي‌شود. در اين محيط، كاربر با وارد كردن كلمه موردنظر در مجموعه‌هاي جداگانه مانند مقاله‌هاي مجلات، كتاب‌ها، پيايندها، مواد ديداري ـ شنيداري، چكيده مقاله كنفرانس‌ها، بانك‌هاي اطلاعاتي، و اطلاعات عمومي پزشكي، جست‌وجو مي‌كند (3: ج 3، ص 2018).

د. شخصيت‌هاي علمي. وب سايت اين مجموعه در 1998 راه‌اندازي شد. در اين مجموعه، منابع آرشيوي متعلق به دانشمندان برجسته حوزه علوم زيستي و پزشكي در اختيار مردم قرار مي‌گيرد (3: ج 3، ص 2018).

ه  . فهرست ان.ال.ام.[19]  اين فهرست يك واسط كاوش جامع به‌منظور جست‌وجو و دسترسي به داده‌هاي كتابشناختي (فهرستنويسي شده و نشده) بيش از يك ميليون مجله، كتاب، ماده ديداري ـ شنيداري، نرم‌افزار رايانه‌اي، منابع الكترونيك كتابخانه ان.ال.ام. از طريق نظام بازيابي اينترز[20]  است كه در محيط پاب مد عرضه مي‌شود. اين فهرست هر هفته روزآمد مي‌شود و به لوكيترپلاس نيز پيوند دارد. تفاوتش با لوكيترپلاس اين است كه اين فهرست فقط واسط كاوش منابع اطلاعاتي اين كتابخانه است، حال آنكه لوكيترپلاس يك فهرست پيوسته مبتني بر وب است كه اطلاعات توصيفي و تحليلي هر منبع را به اضافه موجودي آن ارائه مي‌كند.

بخش‌هاي تخصصي. يكي از اين بخش‌ها مركز ملي ارتباطات علوم زيستي و پزشكي ليسترهيل (1968) است كه بخش پژوهش و توسعه كتابخانه ملي پزشكي محسوب مي‌شود (4). اين مركز در امر تهيه، راه‌اندازي، و تكميل نظام پيوسته كاوش و بازيابي (مدلاين) در اواخر دهه 1960 نقش اصلي را ايفا كرد. همچنين ايجاد پايگاه‌هايي مانند "شخصيت‌هاي علمي" و "دروازه اطلاعاتي" كه پيش‌تر به آن اشاره شد، برعهده اين مركز بود. مركز ملي اطلاعات فناوري زيستي (1988) نيز يكي ديگر از بخش‌هاي تخصصي است. هدف از ايجاد آن، تهيه منبع جامع اطلاعاتي در حوزه زيست‌شناسي مولكولي است و كارآمدترين ابزار توليد شده آن "اينترز" است. در محيط اينترز، از طريق يك واسط كاوش به‌نام پاب مد مي‌توان انواع پايگاه‌هاي اطلاعاتي ساخته شده اين مركز، مانند بانك ژن‌ها[21] ، پايگاه اطلاعاتي توالي پروتئيني[22] ، و نيز مدلاين را كاوش كرد (3: ج 3، ص 2019).

خدمات بيروني و ابتكارات. از جمله خدمات اين كتابخانه بيش از پنجاه جايزه است كه به كتابخانه‌ها و مؤسسه‌هاي بهداشتي و درماني اهدا مي‌شود و هدف آن پشتيباني از شبكه ملي كتابخانه‌هاي پزشكي در ايالات متحده امريكاست. اقدام ديگر، كمك مالي به كتابخانه‌هاي پزشكي مناطق محروم و كوچك است كه با هدف ترويج خدمات الكترونيكي اطلاع‌رساني پزشكي صورت مي‌گيرد. همچنين برنامه‌هايي به‌منظور تشويق دانشگاه‌هاي ويژه سياهپوستان براي برگزاري دوره‌هاي آموزشي ـ پژوهشي در سطح كارشناسي دارد. مشاركت در پژوهش‌هاي بين‌المللي و بين سازماني براي مقابله با مالاريا، از طريق ايجاد سايت‌هاي پژوهشي در كشورهاي مالي، كنيا، كامرون، غنا، و تانزانيا، و انتقال اطلاعات به‌صورت صدا، داده، تصوير و فيلم از طريق اينترنت به‌دانشمندان اين كشورها از ديگر خدمات امدادي اين كتابخانه است.

از آنجا كه كتابخانه براي اشاعه و توزيع بسياري از خدمات و داده‌ها، به اينترنت و محيط وب وابسته است، با همكاري گروهي از مؤسسه‌هاي دولتي، دانشگاهي، و صنعتي كه خواهان اطلاع‌رساني سريع‌تر، امن‌تر، و وسيع‌تر هستند طرح جامعي را با عنوان نسل بعدي اينترنت (ان.جي.آي.)[23]  آغاز كرده و تا به امروز در بيش از پنجاه برنامه گوناگون نظير "پزشكي از راه دور"[24] ، "تصويربرداري"، و "انسان مرئي"[25] ، سرمايه‌گذاري كرده است. هدف از اجراي اين برنامه‌ها، استفاده بهينه از امكانات ديجيتالي شبكه اينترنت، براي افزايش كيفيت مراقبت‌هاي بهداشتي و كاهش هزينه خدمات بهداشتي و درماني است (3: ج 3، ص 2020).

 

مآخذ:

1)      "Bibliographic Service Division". [On-line]. Available: http:// www.nlm.nih.gov/bsdhome/html. [21 Feb.2004]; 2) "History of Medicine Division". [On-line]. Available: http:// www.nlm.nih. gov/pubs/ factsheets/hmd.html. [21Feb.2004]; 3) Lindberg, Donald A.B; Mehnert, Robert. "National Library of Medicine". Encyclopedia of Library & Information Science (Dek). Vol.3, PP. 2013-2022; 4) "Lister Hill National Center for Biomedical Communication". [On-line]. Available: ttp://www.lhncbc.nlm.nih.gov.[25Feb. 2004]; 5)"Locatorplus".[On-line].Available: http://www. nlm.nih.gov/pubs/factsheets/Locatorplus.html.[25Feb.2004]; 6) "Medline Plus". [On-line].Available: http://www.nlmnih. gov/pubs/factsheets / medline plus.html. [21 Feb.2004]; 7) Redalen A, Miller N. "Evaluating Website Modifications at the National Library of Medicine through Search Log Analysis". D-Lib Magazine. Vol.6, No. 1 (Jan 2000). [On-line]. Available: http://www.dlib.org/dlib/January 00/ redalen/01redalen.html. [21Feb. 2004    منبع:سایت:   http://portal.nlai.ir/